Adil Giray Kimdir

ÂDİL GİRAY, Kırım Hanı I. Devlet Giray’ ın (1530-1577) oğlu (?, 1548 – Kazvin 1579). Babasının ölümü üzerine tahta geçen ağabeyi Semin Mehmet Giray’ın veliahtı oldu. Osmanlı Padişahı III. Murat döneminde İran ile yapılan savaşlara ordusuyla katıldı ve özdemiroğlu Osman Paşa’ya yardım etti. Bu yardımla Osmanlı Ordusu savaşı kazandıysa da kendisi İranlIların eline tutsak düştü. Kazvin’de bir evde göz hapsine alındı. Daha sonra Safevî şahı, onu kız kardeşiyle evlendirerek damat almak istedi. Fakat İran sarayında çıkan dedikodular üzerine öldürüldü. Namık Kemal ünlü romanı Cezmi’de (1880) Adil Giray’ın cesaret ve kahramanlığını işledi.

ÂDİL GİRAY, Kırım hanı (?, 1617 – Bulgaristan/ Karinâbât 1672). Asıl adı Çoban Mustafa olan Devlet Giray’ın oğludur. Vize yöresinde bir süte kaldıktan sonra, karşıtlarının etkisiyle Rodos’a sürüldü. Osmanlı Devleti’nin Avusturya’ ya açtığı sefere katılma çağrısına uymayan, Silistre yöresine yerleşme isteğindeki Nogay Tatarlarına engel olarak bir kısmını öldürten babasının tahttan indirilmesiyle Kırım Hanlığı’na getirildi (10 Mart 1666). Saltanatının ilk yılları, han olması için büyük çabalar harcayan Vezir İslam Gazi’nin çalışmalarıyla başarılı geçti. Daha sonraları artan karışıkiık^ lar ve karşıtlarının çevirdiği dolaplar yüzünden sadık veziri İslam Gazi’yi öldürttü. Artan karışıklıklar üzerine kimi Kırım beylerini cezalandırmaya kalkıştı, Şirin beylerinin başhanı olan Mengli Giray ve kardeşlerinin Kırım’dan kaçmaları üzerine mallarına el koydu. Osmanlı Devleti, Âdil Giray’a gerekli uyarılarda bulunduysa da yararı olmadı. Sarıkamış Kazaklarını birbirine düşürerek Lehistan’ ın karışmasına neden olması, Osmanlı dış siyasetiyle bağdaşmadığı için tahttan indirildi (3 Mayıs 1671), Rodos’a sürüldü. Yerine Bahadır Giray Kırım Hanı oldu. Bir süre sonra da öldüğü yer olan Bulga-ristandaki Karinâbât kasabasına getirildi. Devlet işlerinden habersiz bilgisiz bir adamdı. Yönetimi Osmanlı Devleti’nce hoş karşılanmadığı için ölümünden sonra çocuklarından hiçbiri Kırım’da önemli görevlere getirilmedi.

Advertisement

Yorum yazın