adrenokortikotrop hormon (kortikotropin)

adrenokortikotrop hormon (kortikotropin)
ACTH kısaltmasıyla gösterilen, hipofizin ön bölümündeki bazofil hücrelerin ürettiği protein yapısında hormon. Böbreküstü bezinin kabuk katmanını etkiler. Bu bölgedeki hücrelerde glikokortikoit hormonların (kortizol ve kortikosteroit) birleşimlenmesi ve salınımını artırır. Ayrıca aynı hücrelerde DNA (dezoksiribonükleik asit), RNA (ribonükleik asit) ve protein birleşimlenmesi süreçlerini hızlandırır. ACTH salgısı sürekli değildir; düzensiz dalgalanmalar gösterir (24 saatte 25 fig). En yüksek düzeye günün ilk saatlerinde ulaşır. Hipotalamusun sinir merkezlerinden salgılanan CRF (kortikotropin serbestleştirici faktör) adındaki protein yapısındaki bir madde aracılığı ile denetlenir. Bu madde hipofizin portal sisteminin kan damarları yolu ile1 ön hipofize ulaşır. ACTH salgısı özellikle ruhsal gerginlik durumlarında artar.
ACTH’nın aşırı salgılanması kronik böbreküstü bezi yetmezliğinde (Addison hastalığı) ve kortikotrop hücreli hipofiz tümöründe (Cushing hastalığı ve Nelson sendromunda) görülür. Hipofiz tümörlerinden başka akciğer mikrositomlarında ve değişik iç salgıbezi tümörlerinde de (karsinoitler, tiroidin medulla karsinomu, pankreas adacıkları tümörleri) ACTH salgısı aşırı yüksektir. ACTH düzeyi kanda ölçülür. Ortalama değer: 5-60pg/ml.


Advertisement

Yorum yazın