Afrika toplumları

Toplum. Afrika dil ve kültür açısından oldukça çeşitli ırkları barındırır. Büyük Sahra anakarayı ikiye ayırır; Kuzey Afrika ile Sahra’nın güneyindeki Afrika. Dünya nüfusunun % 10ü Afrika’da yaşar. Anakaranın, 1650de 100.000 kadar olan nüfusu 1850’ye kadar değişme göstermezken son 130 yıl içinde büyük bir hızla artarak 472. milyona ulaşmıştır. Batı Afrika, Doğu ve Orta Afrika’ya göre daha kalabalıktır. Günümüzde nüfusun % 95 i kırsal kesimde, 20.000 i aşmayan yerleşim merkezlerinde yaşar. Batı Sudan, Nijer Irmağı çevresi ve Kuzey Nijerya, AvrupalIların kurduğu kentlerin yoğun olduğu bölgelerdir. Afrika’nın yerli ırklarında geçmişte çok yüksek doğum ve ölüm oranları görülmekteydi; yeni doğan çocukların % 50 si ölürken ortalama yaşam süresi otuz yaştı. Bu değerlerin yüzyılımızda büyük oranda değişmesi, nüfus artışında etkin bir rol oynadı. Son on yılda ortalama nüfus artış hızı % 2.7’ dir.

Bu oran, Avrupa ve Amerika’ya göre çok yüksektir. Sahra’nın güneyinde Afrika nüfusunun 4/5’ini oluşturan kara derili ırklar, kuzeydeyse Avrupa kökenli beyaz ırklar; Güney Afrika’da 4.5 milyon kadar, Avrupa kökenli beyaz, Doğu ve Batı Afrika’da özellikle ticari bölgelerde Arap kökenli ırklar yaşar. Doğu Afrika kıyılarındaysa, Asya’dan göç eden 2 milyona yakın göçmen yaşamaktadır.

Sosyal yaşamda yaşlılar yönetici konumundadır. Bu kişiler arasından seçilen ihtiyarlar meclisinin kararları yasa niteliği taşır. Sömürge yönetimi dönemlerinde ve günümüzde devlet yönetiminde merkezi güce sürekli karşı çıkmışlardır. Yerli krallar ve daha küçük boy şefleri, kişiliklerinde hem siyasal

hem de dinsel otoriteyi birleştirirler. Lider, halkına ilahların ve ataların sözlerini kehanetlerle birleştirerek iletir. Dinsel niteliği önemli olan büyücüler, toplum üzerindeki etkinliklerini günümüzde büyük ölçüde yitirmiştir. Ancak ulaşımı zor olan bölgelerde inançlar ve gelenekler önemlerini ve etkinliklerini sürdürmektedir. Çağdaş yasalar, büyük yerleşim merkezlerinde ve çevrelerinde geçerliyse de birçok bölgede aile iş ve toprak anlaşmazlıkları gelenekler çerçevesinde çözümlenir. Afrikalı için aile çok önemlidir; kişiler, ailenin büyüklüğü ve soyluluğuyla değer kazanır. Evlilik, dünyanın birçok yerinde olduğu gibi hem geleneksel törelere, hem de yasal kurallara uygun olarak yapılır. Ancak anaka-ranın büyük bir bölümünde yerli halk, birden fazla kadınla evlenme (poligami) ve başlık parası geleneğini sürdürmekte diretmektedir. Bağımsızlıklarını elde eden bazı ülkelerde Batıdan alınan yasalar ve kurallar yerel değerlerle birleştirilerek çağdaş Afrika düşünce yapısının oluşturulmasına çalışılmaktadır. Ancak bu çabalar sonucunda, birçok Afrika ülkesi Batının kaba maddeci ve bireyci düşünce yapısını benimsemiş ve öz yapılarından uzaklaşmıştır.

Advertisement

Yorum yazın