Afrikada doğal hayat

Doğal hayvanlar. Bitki örtüsünde olduğu gibi çok çeşitli olan hayvan türleri de iklim kuşaklarına göre değişiklik gösterir. Tüm Afrika hayvanları, doğal bitki örtüsünün etkisindedir. Tropik yağmur ormanlarında birkaç tür dışında, büyük memeli hayvanlar gerekli yaşam koşullarını bulamadıklarından barınamaz. Bu tür ormanlarda okapi, yabandomuzu, maymun türleri, porsuk, mamba gibi yılan türleri, ağaç kurbağaları, kuşlar ve zengin böcek türleri yaşar. Bu hayvanlar sık ormanlarda dolaşabilecek kadar ufak yapılı ve ağaç üzerinde yaşayabilen

türlerdir. Savanlarda Afrika’ya özgü hayvanlar (zebra, manda, zürafa, Afrika antilobu, fil, gergedan, aslan, leopar, sırtlan, çakal, pars ve yabankedisi) görülür. Devekuşu, terzikuşu, akbaba ve çok çeşitli av kuşları savanların başlıca uçucularıdır Bozkırlarda kemirgenler ve sürüngenler, beyaz karıncalar ve onları yiyen karıncayiyenler göze çarpar. Sulak bölgelerdeyse, timsah, suaygırı, kodil gibi memelilerin yanı sıra, balıkçıllar ve turnalar bulunur.

Afrika, insanların doğal dengeyi olumsuz yönde etkilemesi açısından gösterilecek en önemli örnektir. Birçok canlı türü bilinçsizce avlanma sonucunda ortadan kalkmıştır. Beyaz sömürgeciler Afrika’ya gelinceye kadar, yerli halk gerektiği kadar avlanıyor; avlanmanın böylesi de doğal dengeyi etkilemiyordu. Ateşli silahların getirilmesi ve avın özellikle Avrupalılarca bir spor, eğlence olarak

görülmesi, 19. yy sonlarından başlayarak birçok canlı türünün yok olmasına yol açtı. Kap zebrası ve aslanıyla burc-hell zebrasının soyları 1910’larda tükendi. Gittikçe önem kazanan fildişi ticareti, yalnızca dişleri için, fillerin büyük boyutlarda öldürülmelerine yol açtı. Sığır vebası ve humma gibi bulaşıcı hayvan hastalıklarının buraya taşınması sonucunda da binlerce hayvan yok oldu. Nagana adı verilen ve sığırlardan bulaşan uyku hastalığının önlenmesi için insanlar, bu kez de sayısız etçil ve otçul hayvanı öldürdü. Çeşitli böcek öldürücüler, bilerek çıkarılan ya da dikkatsizlik sonucu çıkan dev savan yangınları bu olguyu hızlandırdı. Bütün bunların yanı sıra günümüzde hızla artan nüfus, toprağı aşırı zorlamakta; yeni bitki örtüsü oluşmadan aşırı otlatma ve tarım, geniş alanları çölleştirirken canlı yaşamını da tehlikeye düşürmektedir. Kerestecilik, tarla açma, yeni yolların yapılması, her geçen gün orman alanlarını azaltmaktadır. Bunun en somut örneği Madagas-kardır: Adada ormanların çok küçük bir bölümü kalmış ve başta tüylü lemür olmak üzere, birçok hayvan türü doğal yaşam ortamlarını yitirmiştir. Günümüzde çeşitli önlemler alınmasına ve birçok bölgede doğal koruma bölgeleri oluşturulmasına karşın yasadışı avlanma, bilinçsiz tarım sürmektedir. Bu nedenlerle de çeşitli hayvan türlerinin soyları tükenirken geniş alanlar çölleşmektedir. Çözün) iyi niyette değil, modern teknolojinin ve maddi kaynakların kullanılabilmesindedir. Afrika ulusları bunları sağlayacak güçten yoksundur. Yüzyıllardır sömürülmüşler ve birçok doğal kaynağı yitirmişlerdir. Elde kalanlarsa Afrika’nın yararı için değil, silahlanma yarışında kullanılmaktadır.

Afrika, gerek bitki örtüsü, gerekse zooloji yapısı bakımından dünyanın hâlâ en zengin ve belki de en eski anakarasıdır. Eğer etkin önlemler alınmazsa belki de gelecek yüzyılın sonunda, geriye üzerinde son derece yoksul bir çöl ve bozkır yaşamı bulunan çorak bir Afrika kalacaktır.

Advertisement

Yorum yazın