Ahmet Vefik Paşa hayatı ve eserleri

Ahmet Vefik Paşa kimdir – Ahmet Vefik Paşa hayatı eserleri ve edebi kişiliği hakkında bilgiler

(1823 – 1891) Devlet adamlarımızdan ve yazarlarımızdandır. İstanbul’da Mühendishane’nin ilk kısmında okuduktan sonra, babasıyla birlikte Paris’e giderek, orada St. Louis Lisesi’ne devam etti. 1837’de İstanbul’a döndü. Tercüme Odası’nda çalışma hayatına atıldı. 1840 yılında, elçi kâtibi olarak Londra’ya gönderildi. Sırbistan’da, Memleketeyn’de (Eflâk ve Buğdan) bulundu. 1847 yılında, gösterdiği başarıdan dolayı, Tercüme Odası başmütercimliğine atandı. 30 yıl süreyle, çeşitli devlet memurluklarında bulundu;hep-sinde de büyük başarı gösterdi. Ahmet Vefik Paşa, 1878’de, ilk Meclis-i Mebusan’a da başkan seçilmiştir. Aynı yıl içinde, başvekilliğe, 1879’da da, Bursa Valiliği ‘ne atandı. 1882’de, gene başvekilliğe atandıysa da, bu kez başvekillik görevi ancak üç gün sürdü. Ahmet Vefik Paşa,Türkiye’de ”Başvekil” unvanını alan ikinci devlet adamıdır. Söylendiğine göre, “sadrazam” unvanını, “başvekil”e çevrilmesinde, kendisi ayak diremiştir.

Ahmet Vefik Paşa, 1882’de devlet hizmetinden ayrılarak, özel çalışmaya başlamıştır. Bundan dokuz yıl sonra da ölmüştür. Devlet hizmetlerinden çok, edebiyat alanındaki hizmetleriyle tanınmıştır, özellikle, Moliere’ den yaptığı çeviri ve adaptasyonlarla, edebiyat alanında büyük ün salmıştır. Başka yazarlardan dilimize çevirdiği eserlerin sayısı da az değildir.

Ahmet Vefik Paşa’nın telif eserlerinin en önemlisi, “Lehçe-i Osmanî”dir. Türkçeyi osmanlıcadan ayrı, bütün bir dil sayan da, ilk

o olmuştur. Aynı şekilde, Türk tarihinin yalnız Osmanlılar’a özgü olmadığını, bütün Türkler’i kapsaması gerektiğini ilk ileri süren de odur. Hattâ, bu konuyu işleyen, “Hik-met-i Tarih” adında bir eseri de vardır. Ayrıca, Ebülgazi Bahadır Han’ın “Şecere-i Ev-sal-i Türkiye” adındaki eserini de Osmanlı türkçesine çevirmiştir. “Fezleke-i Tarih-i Osmani” adında bir de okul kitabı vardır.
Ahmet Vefik Paşa’nın Moliere’den yaptığı çeviri ve adaptasyonlara gelince: Vefik Paşa’ nın gerek Fransızcaya, gerekse Türkçeye olan hâkimiyeti sayesinde bu eserler gerçek birer telif eser özelliği kazanmışlardır. Eserlerdeki tipler son derece büyük bir ustalıkla bizim hayatımıza aktarılmıştır. Ahmet Vefik Paşa’ nın bu eserleri doğrudan doğruya halkın kullandığı dille kaleme almış olması da, bunların büyük başarı kazanmalarının başlıca nedenlerindendir.

Ahmet Vefik Paşa dürüst ahlâklı, biraz tuhafça, sert yaradılışlı bir insandı. Son derece canlı bir zekâya sahipti. Resmî memuriyetleriyle, edebiyat alanındaki verimli çalışmalarıyla fikir ve siyaset tarihimizin unutulmaz simaları arasına girmeyi başarmıştır.

Bibliyografya:

Eserleri.— Hikmet-i Tarih (Tasvir-i Efkâr’ da tefrika), Şecere-i Evşal-i Türkiye (Ebülgazi Bahadır Han’ın eserinin Osmanlı diye-leğine çevrilmişti, 1864), Fezleke-i Tarih-i Osmanî (1869), Hikâye-i Hikemiye-i Mikro-mega (Voltaire’den, 1871), Telemak (Fene-lon’dan, 1881), Gil Blas de Santillani’nin Sergüzeşti (Le Sage’den, 1886), Ernani (Vic-tor Hugo’dan), Lehçe-i Osmanî (1876,1888, 1889).

Moliere’den adapte piyesleri. — Zor Nikâh; Zoraki Tabip; İnfial-Î Aşk; Don Civani; Ta-bib-i Aşk; Adamcıl; Tartüf; Azarya; Yorgaki dandini; Okumuş Kadınlar; Dekbazlık; Meraki; Kocalar Mektebi; Kadınlar Mektebi, Savruk; Dudu Kuşları.

Hakkındaki eserler.— Ahmet Vefik Paşa (Prof. İ smail Hikmet Ertayan, 1932); Ahmet Vefik Paşa (Mehmet Zeki Pakalın, 1942); Ahmet Vefik Paşa (Mehmet Uraz,1944); Tan zimat devrinin büyük ve unutulmaz devlet adamları (Vedat Onur, 1964), Ahmet Vefik Paşa (Sevim Güray, 1966)

Advertisement

Yorum yazın