Aiskhylos kimdir

Aiskhylos kimdir – Aiskhylos hayatı ve eserleri

Yunanlı trajedi yazarı (Eleusis I.Ö. 525-Gela, Sicilya, 456).
Eski Yunan’ın üç büyük trajedi yazarından biri (Bkz. SOPHOKLES ve EURİPÎDES) olan Aiskhylos, soylu bir ana-babadan doğdu. Marathon, Salamis ve Plataia savaşlarına katıldı. Trajedi yarışmalarında on üç kez birinci geldi ve Atmalılar tarafından çeşitli biçimlerde onurlandırıldı. Syrakusai (günümüzde Siracusa) tiranı Hieron’un çağrısıyla Sicilya’ya giderek, onun ölümünden sonra da orada yaşadı ve yetmiş yaşındayken Gela’da öldiL Atmalılar Aiskhylos’a özel bir saygı göstermişler, hatip Lykurgos tunçtan bir heykelini yaptırmış, trajedileri çoğaltılarak bir tapmağa konmuş ve özel bir görevli tarafından korunmuştur. Aiskhylos’ un ölümüyle ilgili olarak Latin tarihçisi Valerius Maximus’un aktardığı, daha sonra da La Fontaine’in sözünü ettiği bir efsane vardır. Buna göre, Aiskhylos, bir kartalın pençesinden kurtulan bir kaplumbağanın, kafasına düşmesiyle ölmüştür.
YENİLİK GETİREN BİR YAZAR
Homeros’un yapıtlarını, Hesiodos’ dan esinlenen ozanları. Yunan lirik ozanlarını özellikle de Solon’u çok iyi bilen Aiskhylos, trajedi alanında köklü değişiklikler yapmış, özellikle
trajediye ikinci bir kişi sokarak, diyalogu, trajedinin temel öğesi haline getirmiştir (ondan önce trajedilerde koro dışında bir tek oyuncu vardı; o da, anlatacaklarını iki şarkı arasında dile getiriyordu). Böylece Aiskhylos’la birlikte koro, olayın akışında daha az bir yer tutmaya başlamış ve o ana kadar trajedinin temel öğesi olan şarkılar, ikinci dereceden bir öğe olmuşlardır.

BİR TANRIBİLİMCİ
Klasik trajedinin kurucusu Aiskhylos aynı zamanda bir tanrıbilimci- dir. Trajedi yazarhğı ile tanrıbilim- ciliği yapıtlarında, Sophokles ve Euripides’te pek görülmeyen bir biçimde kaynaştırmış, gerek efsanelerden esinlenerek yazdığı Hiketides (Yalvaran Kızlar), Hepta epi Thebas (Thebai’ye Karşı Yedüer ; Oidipus efsanesini ele alır) ve Oresteia (Atreus efsanesini ele alır) adlı trajedilerinde, gerek gerçek olayları dile getirdiği, Salamis savaşım anlatan Pereai (Persler) adlı oyununda sürekli olarak insan ile tanrı arasındaki bağlantıyı işlemiştir. Ama yapıtına yanlış yaklaşan Goethe ve Schüler, titan mitini yeni bir yorumla ele aldığı Prometheus adlı yapıtındaki kahramanın (Prometheus), kültürün kurucusu ya da insanlığın kurtancısı, Victor Hugo ”cezalandırılan bir asi”, Michelet de ‘‘çaba harcayarak özgürlüğe kavuşma “ran simgesi olduğunu ileri sürmüşlerdir. Böylece, bu eski tiyatronun, gerçek bir korku siyaseti üstüne dayalı kutsal bir korku tiyatrosu olduğu unutulmuştur. Med savaşlan dönemin- ] de yaşayan Aiskhylos’un yapıtlan (Thebai’ye Karşı Yediler, Persler) aslında, savaşın,genel olarak da insanlık durumunun korkunçluğunu sergilerler.
Aiskhylos’un yapıtlannda tanrılann özellikleri ile insanlann özellikleri birbirini bütünler. Böylece, Sokrates öncesi felsefenin kurtulamadığı çelişki, Aiskhylos’un tiyatrosunda ortadan kalkar.

Başlıca Eserleri

Aiskhylos’un yazdığı yaklaşık seksen tiyatro oyunundan (trajediler ya da yerli dramlar) günümüze ancak bazı bölümler ve yedi trajedi kalmıştır: Hiketides (Yalvaran Kızlar); Hepta epi Thebas (Thebai’ye Karşı Yediler); Prometheus Desmotes (Zincire Vurulmuş Prometheus) ;Persai (Persler); Agamemnon, Khoephoroi ve Eumenides (bu üç oyun Oresteia üçlemesini oluşturur).

(Eşil) (M.Ö. 525 – 456)

Atinalı trajedi şairlerinin en büyüklerinden biridir. Eluesis’te doğdu. Şairin burada yapılan dinî törenlerden esinlendiği sanılmaktadır. Aiskhylos Atina krallarının soyundan gelmedir. İranlılar’a karşı savaşa Aiskhylos katılmış, Maraton veSalamis savaşlarında bulunmuştur. 456′ da, Gola da ölmüştür. Şairin ölümü üzerinde tuhaf bir de efsane vardır. Söylentiye bakılacak olursa çok yüksekten uçan bir kartal, pençesinde taşımakta olduğu bir kaplumbağayı düşürmüş; hayvan şairin kafasına düşerek ölümüne yol açmış.
Aiskhylos, Avrupa’lı dram yazarlarının öncüsü sayılır. Birden çok sayıda oyuncu kullanarak, oyunun yapısını değiştirmiş, sahneye ilk kez diyaloğu getirmiştir. Aynı zamanda, birden çok sayıda oyuncu kullanmakla, çeşitli karakterlerin, olayların çatışmasını da sahneye aktarmayı başarmıştır. Aiskhylos zamanının birçok dram yarışmalarına katılarak ödüller kazanmıştır. 90 kadar piyes yazdığı sanılmaktadır. Ancak, yedi trajedisi, bilinmektedir: “Hiketides”, “Persler”, “Thebai’ye Karşı Yediler”, “Orestela Trilo-giası”, “Agamemnon”, “Eumenides”, “Zincire Vurulmuş Prometheus.”

Advertisement

Yorum yazın