Alligator – Kayman

ALİGATOR ve KAYMANLAR
• Aligatorlar günümüzde acımasızca öldürülmektedir. Kuşkusuz bunda evcil hayvanlara bazen zarar vermelerinin payı vardır. Ama aligatorun asıl talihsizliği, marokencilikte işe yarayan bîr derisi olmasıdır. Bu yüzden aligatorun Amerika’da yaşayan türü tükenmek üzeredir ve kurtanl-ması için çok sıkı koruma önlemlerine başvurmak gerekmiştir.

• Aligátor familyasını (Ali-gatorgiller) oluşturan yedi sürüngen türü, timsahlardan oldukça farklıdır: Bunlarda ağız-bölümü hafifçe yassı, burun bölümü değirmidir; alt çenedeki dördüncü diş ağız kapalıyken görünmez, çene kemiğindeki bir boşluğa gömülür.

• Ahgatorlarm en iyi bilinen türü A.B.D’nin günevdoéysun-daki ırmaklarda (Rio Grande’ den Florida’ya kadar) yaşayan Mississippi aligatorudur (Aligátor mississipensis);3-5,75 m uzunluğundaki bu hayvan, gündüzleri kıyılardaki bitki örtüsü ve ırmakta yüzen bitkiler arasında saklanır ya da kum yığınları üstünde yatar. Güneş battıktan sonra, burnu suyun dışında olarak yüzmeğe başlar; hayvan ya da balık cinsinden yiyecek aramağa koyulur.
• İlkbahar çiftleşme mevsimidir; bir dişi uğruna dövüşen erkeklerin böğürtüleri bu mevsimde işitilir. Çiftleşmeden sonra dişi aligator, karada kuru ve yüksekçe bir yer seçer, aralarını çamurla pekiştirdiği bitkilerle 1,5-2 m çapında bir yuva yapar. İçine 20-70 kadar yumurta yumurtlayarak, üstünü otlarla örter.

• Kuluçka dönemi, yığılan bitkilerin kızışması sonucunda oluşan ısı altında 9-10 hafta sürer. Bu süre içinde, ana aligator, yumurtaların yanından asla uzaklaşmaz. Yumurtalar çatlamadan önce, yavru aligatorlar yakından açıkça duyulabilen sesler çıkarır, sonra dişlerinin yardımıyla yumurtanın kabuğunu yırtarak ortaya çıkarlar.

• Yavruların uzunluğu 20-25 sm kadardır; su böcekleri ve kabuklu su hayvanlarıyla beslenirler. Bir yıl sonunda boyları 40-45 sm’yi, 5 yıl sonunda 1,80 m’yi bulur; 15. yıla doğru normal boya ulaşır. Aligatorlar 70 yıl kadar yaşayabilir.

• Genellikle aligatorlara benzeyen, ama insanlar için daha tehlikeli olan siyah kayman (Melanosuchus niger) 4,50 m uzunluğunda bir sürüngendir. Ama boyu 6 metreye kadar varabilir. Amazon havzası ile Orinoco havzası arasındaki ülkelerde yaşar.

• Orta ve Güney Amerika’da yaşayan gözlüklü kayman (Caiman latirostus), kolayca tanınabilir: Gez çukurlarını çevreleyen yay biçimindeki bir kemik çıkıntısı, hayvana gözlük takmış gibi bir görünüm verir. Bu sürüngenin boyu ender olarak 1,80 m’yi aşar; suda yaşayan karındanbacaklı-larla beslenir. Yerliler gözlüklü kaymanı avlayıp kuyruğunu pişirerek yerler; dışkı bezlerinden de bir tür parfüm yaparlar.

• Çin aligatoru (Alligator sinensis J 1,80 m uzunluğundadır ve Yang-dzı-Kiang ırmağının aşağı kesiminde yaşar.

Advertisement

Etiketler: ,

Yorum yazın