Amaçlara Göre Yönetim

Amaçlara Göre Yönetim

Yöneticilere örgütün amaçlarını belirleme, amaçlara ulaştıracak faaliyet planlarını hazırlama, çeşitli faaliyetler arasında uyum sağlama, faaliyetleri ve bunlardan elde edilen sonuçları değerleyerek amaçlarla karşılaştıracak denetleme görev ve sorumluluğunu veren bir yönetim biçimidir.

Amaçlara göre yönetim, üst yöneticilerin, hedefleri alt yöneticilerle birlikte saptaması, her birinin görev alanlarıyla kendilerinden beklenen sonuçlara göre sorumluluklarının belirlenmesi olarak tanımlanmaktadır.

Amaçlara göre yönetim sisteminin uygulamaya sokulabilmesi için, girişim yönetiminin tam bir desteğine gereksinme vardır. Bunun için öncelikle işletmedeki tüm sorumluluk merkezleriyle, tüm yöneticilerin karar yetkileri açıkça tanımlanmalıdır. Bu tanımlama aşağıdaki üç husus göz önünde tutularak yapılabilir;

• Her üst kendisine bağlı sorumluluk yerleri için alt yöneticilerin faaliyetlerinin birleşmesinden elde edilebilecek ortak bir hedef saptama sorumluluğunu üzerine almalıdır,

• Her ast kendi faaliyet sonuçlarının değerlendirilmesine esas olan sorumluluk alanını ve ölçütleri tam olarak bilmelidir,

• Her ast, ulaşmakla yükümlü olduğu hedefleri bilerek bir uygulama planı yapmak ve kontrol alanına giren olaylara ilişkin sonuçlara göre değerlendirilmelidir.

Elde edilen sonuçların iyileştirilmesini sağlamak üzere üst yöneticinin elinde şu üç olanak vardır;

o İşbirliği yapılacak uygun kişiyi (astı) seçmek,
o Bunları kontrol etmek,
o Bilgilerini geliştirmek.

Bu açıklamalarda görüldüğü gibi aslında amaçlara göre yönetim, işletme yönetim faaliyetlerinde planlama aşamaları içinde yer almaktadır.

AGY, bazen örgütün alt kademelerindeki işgörenlerin yönetime katılmalarına olanak sağlayan bir örgüt geliştirme yöntemi olarak tanımlanmaktadır. AGY, tüm yöneticilerin, başında bulundukları birimlerin amaçlarını kadar, tüm örgütün genel politika ve amaçları ile ilgilenmelerini ve bunlar arasında organik ilişkiler kurmalarını gerektirmektedir. AGY, ayrıca dikkatleri, örgütlerin varlık nedenleri olan amaçlar ve başarıları saptayan sonuçlar üzerinde toplanmaktadır. Bunun için de örgütün, örgütü oluşturan birimlerin ve işgörenlerin amaçlarının açık, kesin ve ölçülebilir bir biçimde tanımlanması gerekir. Kişiler ve birimler neyi gerçekleştirmeye çalıştıklarını bilmiyorlarsa faaliyetlerine yön veremez, yaratıcı olamaz ve kendi kendilerini kontrol edemezler.

Amaç, neyin başarılması gerektiğine ilişkin açık ve kesin bir anlatımdır. Amaç ya da amaçların belirlenmesinde şu özelliklerin dikkat edilmesi gerekir;

1. Amaçlar, ölçülebilir olmalıdır,
2. Belirlenen her amaçta süre, nitelik ve nicelik gibi üç temel öğenin bulunmasına özen gösterilmelidir,
3. Amaç açık ve kesin olmalıdır,
4. Amaç eldeki mevcut kaynaklarla gerçekleştirilebilir olmalıdır,
5. eğer birden çok amaç var ise bu amaçların öncelik sırası saptanmalıdır,
6. amaçların sayısı örgütün özelliği de göz önünde tutularak belirlenmelidir.

Bu özelliklerin dikkate alınmaması durumunda çalışanların ulaşacakları hedefler belirlenmemiş olacak ve etkili olmayan bir yönetimden söz edilecektir. Etkili bir yönetim ise, sürekli olarak amaçlara göre yönetimdir.

AMAÇLARA GÖRE YÖNETİMİN TEMEL EVRELERİ

AGY’in amaçlarının belirlenmesi, faaliyet planlaması, kendi kendini kontrol ve periyodik değerlemeler olmak üzere dört evresi bulunmaktadır.

1- Amaçların belirlenmesi: Amaçlar, ulaşılmak istenen iş veya örgüt sonuçlarıdır. Örneğin; satışları geliştirmek, düşük maliyet gideriyle üretimde bulunmak, yeni pazarla bulmak vb. birer amaçtır.

İşletmeyi bu sonuçlara ulaştıracak uzun dönemli amaçların ve stratejik planların, spesifik örgütsel amaçların, bölüm düzeyinde ve işle ilgili bireysel amaçların belirlenmesi gerekir. Amaçların belirlenmesi, örgütün tepe yönetim kademesinden başlar ve bir amaçlar hiyerarşisi şeklinde örgütün alt kademelerine iner. Özellikle AGY süreci içinde belirlenen amaçların kalitesi ile ilgili olarak şu hususlara dikkat edilmesi gerekmektedir;

 Amaçlar, sonuçları itibariyle ölçülebilir nitelikte olmalıdır,
 Sonuç göstergesi veya sonucu ölçmeye yarayacak olan yöntem, amacın bir parçası olarak belirlenmelidir,
 Sonuçlara ulaşmak için gerekli olan zaman süresi belirlenmelidir,
 Amaçlar yazılı olmalıdır,
 Amaçlar belirli zaman aralıklarıyla gözden geçirilmelidir,
 Amaçlar topluluğu rutin ve yeni amaçları içermelidir.

2- Faaliyet planlaması: Üst ve ast, bireysel iş başarımı, amaç ve standartlarını birlikte belirler. Üst ve ast bir araya gelir. Önce ast kendi görevi için uygun gördüğü amaçları ve başarı standartlarını belirler. Yönetici de astı için uygun gördüğü amaç ve başarı standartlarını belirler. Yönetici ile ast tartışır ve amaçlar konusunda uzmanlaşmaya varırlar.

3- Kendi kendini kontrol: Kendi kendini kontrol öğesi, planları uygulamaya koymak ile amaçlara ulaşmak arasındaki bağlantıyı sağlar. Bu evre örgüt yöneticilerinin plan uygulama sırasında ortaya çıkan sapmaları önleyecek önlemleri almaları ile ilgilidir.

AGY’nin bu evresi, kişilere kendi yetenek ve becerilerini gösterme olanağı vermekle; kendilerini geliştirme olanağını sağlayacak olan ortamı yaratmakla ve bireysel amaçları örgütsel amaçlarla birleştirmekle ilgilidir. Bu yönü ile kendi kendini kontrol evresi güdüleme ile çok yakından ilgilidir.

Bu evre için kısaca denilebilir ki; örgütte yer alan kişiye örgütsel amaçları gerçekleştirirken diğer yandan da eksik kalan yönlerini tamamlamak üzere kendi kendini geliştirme olanağı tanınmaktadır.

4- Periyodik değerlemeler: AGY sürecinin son temel öğesini periyodik değerlemeler oluşturmaktadır. Bu evrede yapılan işlem, daha önce saptanmış olan amaçların uygulamaya konulmaları sonucu ne derecede gerçekleştirildiklerinin belirli zaman aralıklarında değerlemeye alınmasıdır. Çünkü değerleme sonucu, kişilerin performansları ölçülmekte ve gerekli ise ödüllendirmeye bile gidilebilmektedir.

Periyodik değerlemelerde, amaçlara doğru gidişin ve performansın tüm olarak değerlendirilmesi ele alınmaktadır. Performansın tüm olarak değerlendirilmesi aşamasında da; yönetici eğitimi ve geliştirilmesi, ücretleme, işgücü planlaması yolu ile insan davranışlarının güçlendirilmesi ve güdüleme artırılması konuları üzerinde durulmaktadır.

AMAÇLARA GÖRE YÖNETİMİN ÖZELLİKLERİ

Amaçlara göre yönetimin başlıca özelliklerini şöyle sıralayabiliriz;

- AGY, bir felsefeyi temsil eder. Bu felsefe, yönetimde olayların arkasından gitmeyi değil (reactive), gelecek kestirerek ve etkileyerek olaylara yön vermeyi (proactive) öngörür.

- AGY, yönetime katılmaya olanak verir. Ast ve üstün bir araya gelerek, ulaşacak amaçları birlikte belirlemeleri, astlara, örgüt faaliyetleri hakkında söz söylemeye ve kararlara katılma olanağı sağlar.

- AGY bir planlama ve kontrol aracıdır.

- AGY, bir performans değerleme aracı olarak da kullanılabilir. Belirli sürelerde yapılan periyodik değerlemelerle yöneticilerin, kararlaştırılan amaçları ne derece gerçekleştirdiklerinin belirlenmesiyle bunların performansları değerlendirilebilir.

- AGY, personel geliştirmeye olanak veren bir süreçtir. AGY, yöneticilerin olayları değerleme, karar verme ve inisiyatif kullanma yeteneklerinin gelişmesine yardım eder.

- AGY, işletmedeki formel eğitim ve geliştirme alt sistemine input veren bir sistem olarak ele alınabilir.

- AGY, örgütteki ücretleme ve teşvik alt sistemine input sağlayan bir sistem olarak ele alınabilir.

AMAÇLARA GÖRE YÖNETİMİN YARARLARI

AGY, yönetsel uğraşların etkinliğini artırmaya yönelik bir teknik olmakla birlikte, örgütteki her yönetsel sorunu çözecek bir teknik değildir. Bunun yanı sıra uygulamada kapsamının da değişik olduğu görülmektedir. Ancak sınırları iyi belirlendiği zaman AGY’in şu yararları vardır;

- Daha iyi bir yönetim ve daha yüksek başarı sağlamada yardımcı olur,
- Örgütte etkili bir planlama sistemi sağlar,
- Yöneticileri öncelikleri saptama ve sonuçları ölçülebilir amaçlar getirmeye yöneltir,
- İşgörenlerin rol, görevlerindeki sorumluluk ve yetkilerini açıklığa kavuşturur,
- Amaçların saptanmasında yönetici ve astların katılımlarını özendirir,
- Kontrol sürecine yardımcı olur,
- Yönetici ve çalışanlara mesleki gelişmelerinde büyük olanak tanır,
- Kişilerden neler beklendiği konusunu açıklığa kavuşturur,
- İşgörenlerin performanslarının değerlendirilmesi ve ücret saptanmasında daha nesnel ve belirgin temeller sağlar,
- Örgütsel iletişimin gelişmesini sağlar,
- İşgörenlerin terfilerine temel oluşturur,
- İşletmenin değişikliğe uyumunu kolaylaştırır,
- İşgörenlerin güdülenmeleri ve örgüte bağlanmaları konularında olumlu sonuçlar doğurur.

AGY’in bu yaralarına karşılık, üst yönetimden yeterli destek sağlama konusunda güçlüklerle karşılaşması, amaçların belirlenmesinin her zaman böyle kolay olmaması, uzun dönemli amaçlara yönelmekten çok kısa dönemli amaçlara gitme eğiliminin daha fazla olması ve bazı yöneticilerin AGY’in çok fazla zaman harcayan süreç olduğu inancında bulunuşu gibi bazı güçlüklerle karşılaştığı da ortaya atılmaktadır.

Yönetim Teknikleri alt kategorisi içerisinde
Amaçlara Göre Yönetim


Tarih 11 Nisan 2010

Yorum yazın