Amerikan Bağımsızlık Savaşı

Amerikan Bağımsızlık Savaşı
• İngiltere ile Fransa arasında sömürgecilik yarışının yol-açtığı Yedi yıl savaşı, bir ölçüde Bağımsızlık savaşının asıl nedeni sayılabilir. Gerçekten, Fransa’nın yenilgisi ve Paris anlaşmasıyla sonuçlanan bu savaş sırasında, Kuzey Amerika’da on üç İngiliz sömürgesinin milisleri askeri güçlerini ölçmüş ve çıkarlarının ortaklığını anlamışlardı. XVIII. yy. boyunca süren Fransızların (ve müttefikleri kızılderililerin) tehdidi ortadan kalkmıştı. Ayrıca, savaş, İngiltere krallığının hâzinesini de boşaltmıştı.

• İngiltere’nin bu duruma çare bulmak için 1765’ten sonra Amerika’daki sömürgelerine vergi üstüne vergi bindirmesi ve sert önlemler alması (pul vergisi; kaçakçılığın sertlikle bastırılması; kağıt, kurşun, cam, v b. üstüne vergi konması) hoşnutsuzlukları artırdı.
• 1773’te Amerika’ya yerleşmiş İngiliz asıllı sömürgecilerin, kızılderili kılığında Boston limanındaki üç İngiliz gemisine saldırarak 370 sandık çayı denize dökmeleri, İngiliz bakanı North’un Westminster parlamentosuna bir dizi yasa oylatmasına yolaçtı. Bu yasalara göre, Massachusetts Ana-asası değiştiriliyor, denize atılan çayların parası ödenmedikçe Boston limanında her türlü ticaret yasaklanıyordu. Sözkonusu yasaları «kabul edilemez» sayan Amerika sömürgeleri ayaklandılar.

• 1774’te Philadelphia’da toplanan sömürge temsilcileri, bir «Haklar bildirisi’» hazırladılar: «Özgürlüğün ve her türlü yönetimin temeli, bir halkın yasama gücüne katılmasıdır». Sonra, kongre üyeleri ülkenin çeşitli noktalarında cephanelikler kurdular. İngiliz valisi Gage’in gönderdiği bir birlik, 19 Nisan 1775’te Amerikalı milislerle Lexington’da çatıştı. Bağımsızlık Savaşı başlıyordu.

• Önce Virginia sömürgesi bağımsızlığını ilan etti ve 26 Haziran 1776’da cumhuriyet yönetiminin kurulduğunu a-çıkladı. 4 Temmuz 1776’da Philadelphia kongresi, «Amerika Birleşik Devletlerinin Bağımsızlık Bildirisi»ni oyladı. Thomas Jefferson tarafından kaleme alınan bu bildiride, bütün insanların eşit olduğu ve tanrının onlara bağışladığı yaşama, özgürlük ve mutlu olmaya çalışma haklarından vazgeçilemeyeceği savunulmaktaydı.

• Silahlı çatışma, geleceğin ulusu için uzun sürdü ve büyük acılara yol açtı. Ayaklanan Amerikalıların (bir bölümü İngiltere krallığına bağlı kalmıştı) silahları, cephaneleri ve gerçek subayları yoktu. Yalnızca Virginia’lı eski bir çiftçi olan ve Kanada’da Fransızlara karşı çarpışmalar sırasında askeri stratejinin bütün inceliklerini öğrenmiş bulunan başkomutan George Washington usta bir askerdi. Gönüllüler arasında subay sıkıntısı çekiliyordu, milisler disiplinsizdi. Özellikle de, sağlam ve düzenli İngiliz ordusu karşısında ayaklanmacılar, her ö-zerk hükümet kendi egemenliğinin kaygısına düştüğü için, aralarında bölünmüşlerdi.

• Ayaklanmacıların sonunda savaşı kazanmaları, iki temel etmene sıkı sıkıya bağımlıdır. Önce, coğrafi çevre; İn-gilizlerin tanımadığı uçsuz bucaksız topraklar, girilmesi güç orman ve bataklıklarla doluydu. Karayollarının azlığı inanılmaz ikmal güçlüklerine yol açtı: Sözgelimi, Champlain gölü ordusu, Saratoga’da açlık tehlikesiyle karşı karşıya kalarak çarpışmadan teslim oldu (17 Ekim 1777), Ayrıca, Fransızların ayaklammalara yardımı, savaşın kazanılmasında çok önemli rol oynadı.
• Son savaşlar nedeniyle İngilizlere düşmanlıkları artmış olan Fransızlar, Bağımsızlık Savaşı’na ve «Haklar Bildirisi»ne büyük ilgi gösterdiler. İngilizlerin Saratoga’da teslim olmalarından önce, general Washington’un saflarına pekçok Fransız subayı katılmıştı.

• Louis XVI hükümeti resmen savaşa katılmadı, ama Beaumarchais aracılığıyla Amerika’ya silah ve cephane gönderilmesini elaltından destekledi. Usta bir diplomat olan mühendis Benjamin Frank-lin’in Fransa sarayını ziyaretinden sonra, Fransa ile Amerika arasında bir ticaret ve ittifak anlaşması imzalandı (6 Şubat 1778). Böylece savaş, uluslararası bir boyut kazanmağa başlamıştı. Fransız bakanı Vergennes, Hollanda ve İspanya’nın ittifaka katılmalarını sağladı. İspanya (İngiliz-lerdeıı Cebelitarık’ı geri almak istiyordu), İsveç, Rusya ve Danimarka’yı içine alan bir silahlı tarafsızlık birliği kurdu.

• Tek başına kalan İngiltere, hem denizde, hem Amerika kıtasında dört yıldan uzun süre çarpıştı. 1781’de Rochambeau komutasındaki ordunun ve Grasse yönetimindeki filonun Amerika’ya varması, İngiliz ordusunun büyük bölümünün (Cormvallis’inki) York-town’da (Virginia) teslim olmasına yolaçtı (19 Ekim 1782); İngiltere, 3 Eylül 1783’te Versa-illes anlaşmasını imzalamak zorunda kaldı. A.B.D’nin bağımsızlığını tanıyor ve Senegal ile Tobago’daki ticaret acentelerini Fransa’ya bırakıyordu.

Advertisement

Etiketler: , , , , ,

Yorum yazın