Anlam Aktarmaları

Anlam Aktarmaları

KİŞİLEŞTİRME

Sadece insanlara özgü olan konuşma, düşünme, ağlama, üzülme gibi bazı kavramların insan olmayan canlı ya da cansız varlıklar için kullanılmasına yani insana ait özelliklerin doğaya aktarılmasına kişileştirme (teşhis) denir.

– Ağaçlar günlerce gidişine ağladı.
– Yas tuttu güvercinler onun ölümüne.
– Dalgın martılar bizi görmediler.
– Dolaptaki elmalar heyecanla onları yememizi bekliyordu.

Bu cümlelerde insana özgü nitelikler doğaya aktarılmıştır.

DOĞAYA ÖZGÜ NİTELİKLERİN İNSANA AKTARILMASI

Doğaya ait bazı özellikler insanlar için kullanıldığında bu tür bir aktarım ortaya çıkar.

– Bak aslanım, bir daha böyle yapma!
– Onun gibi çakallar helal kazanç bilmez.
– Birden karşımda bir çam yarması belirdi.
– Tam bir kütüktü, hiçbir şey anlamıyordu.
– Edebiyatımızın çınarlarındandır Tarık Buğra.

DUYU AKTARIMI

Bir duyuyla algılanabilen kavram ya da varlığın başka bir duyuyla algılanabilecek türde kullanılmasına denir.

Aniden sert sözler söyleyip gitti.

Yukarıdaki cümlede dokunma duyusuyla ilgili olan “sert” sözcüğü işitme duyusu ile ilgili kullanıldığından bir duyu aktarımı yapılmıştır.

İçeride keskin bir koku vardı.

Bu cümlede dokunma duyusuyla ilgili kullanılan “keskin” sözcüğü koklama duyusuyla ilgili kullanılmıştır.

Benimle çok acı konuştu. (tatma-işitme)
Misafirleri sıcak karşıladı. (dokunma-görme)

Örnek:1

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde dokunma duyusuyla ilgili bir kavram işitme duyusuyla ilgili kullanılmıştır?

A) Her yerde yorgun yüzler bize bakıyordu.
B) Sakin bir tonda, tatlı tatlı konuştu.
C) Annesi yumuşak bir sesle ninni söylüyordu bebeğe.
D) Onun soğuk bakışlarından istenmediğimizi anladık.
E) Elindeki baltayı hınçla odunlara indirdi.

Çözüm:1

C seçeneğinde dokunma duyusu ile ilgili kullanılan “yumuşak” sözcüğü sesle bağlantılı olarak işitme ile ilgili kullanılmıştır. Cevap:C

Örnek:2 (2001-ÖSS)

(I) Sonbahar, kendisinden sonra gelecek kış mevsiminin gizli telaşını yaşatıyor doğaya. (II) Amasra’da bir Roma yapıtı olan Kuşkayası Yol Anıtı sarı bir örtüyle kaplanıyor. (III) Hasankeyf’teki Artukoğulları zamanından kalma cami, son leyleği yolcu ediyor. (IV) Kaçkarlarda yağmur fazla mesai yapmaya başlıyor.
(V) Bolu Dağları’nda, Istrancalarda gezinirken yerlerde ağaç gövdelerinin hüzünlü yüzlerini, acılı bakışlarını görüyoruz.

Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde insana özgü bir nitelik doğaya aktarılmamıştır?

A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V.

Çözüm:2

I. cümlede sonbahar, “telaş yaşamak”, III. cümlede cami “yolcu etmek”, IV. cümlede yağmur “mesai yapmak” ve V. cümlede ağaç gövdeleri “hüzünlü yüz, acılı bakış” ifadeleriyle kişileştirilmiştir. II. cümlede ise böyle bir kullanım yoktur. Cevap:B

Sözcükte Anlam alt kategorisi içerisinde
Anlam Aktarmaları


Advertisement

Yorum yazın