Dolaylama

Dolaylama

Bir sözcükle karşılanabilecek bir kavram veya varlığın birden çok sözcükle anlatılmasına dolaylama denir. Genç file bekçisi bugün harika kurtarışlar yaptı.

Yukarıdaki cümlede “file bekçisi” sözüyle “kaleci” anlatılmak istendiğinden dolaylama yapılmıştır. Sık kullanılan dolaylama örneklerinden bazıları şunlardır:

– top-meşin yuvarlak
– kömür-kara elmas
– aslan-ormanlar kralı
– turizm-bacasız sanayi
– Amerika-yeni dünya
– eş-hayat arkadaşı
– Kıbrıs-yavru vatan
– televizyon-aptal kutusu, sihirli kutu
– pamuk-beyaz altın
– uyuşturucu-beyaz zehir
– sinema-beyazperde
– Atatürk-Ulu önder, büyük kurtarıcı
– kadın-kaşık düşmanı

Örnek: (1983-ÖYS)

“Bir tek kelimeyle belirtilebilecek bir kavramı, birden çok kelimeyle anlatmaya ‘dolaylama’ denir.”

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, dolaylama yoktur?

A) Anadolu’da bağ kütüğüne “omça” denir.
B) Yavru vatandan yapılan ihracatta önemli artışlar oldu.
C) Ormanların kralı, şimdi bir kafeste tutsaktır.
D) Balıkçı, “Derya kuzuları!”, diye bağırıyordu.
E) Büyük kurtarıcı, Anadolu’da yeni bir devlet yarattı.

Çözüm:

Seçenekler incelendiğinde B’de “yavru vatan”la “Kıbrıs”, C’de ormanların kralı” ile “aslan”, D’de “derya kuzuları” ile “balık” ve E’de ise “büyük kurtarıcı” ile “Atatürk” anlatılmak istenmiştir. A’da ise “omça” sözcüğü sadece tanımlanmış, bir dolaylama yapılmamıştır. Cevap:A

Sözcükte Anlam alt kategorisi içerisinde
Dolaylama


Advertisement

Yorum yazın