Hekimoğlu Ali Paşa Kimdir

HEKİMOĞLU ALİ PAŞA. Osmanlı büyükveziridir (1689 – 1758). Hekimbaşı Nuh Efendinin oğludur. Genç yaşında saraya alındı. Kapıcıbaşı oldu. III. Ahmet, onu kısa sürede yükseltip damat yapmak istiyordu. Fakat büyükvezir Damat Ali Paşa (şehit), onu Zile voyvodalığına göndererek saraydan uzaklaştırdı. Hekimoğlu, Nevşehirli İbrahim Paşa büyükvezir olunca Yeniil (Maraş ve Bozok tarafları) voyvodalığına atandı. Burasını üç yıl başarı ile yönetti; kendisine ek olarak Adana valiliği de verildi. Bundan sonra İran seferine seçme askerle gitmek koşuluyla Halep valisi oldu. Tebriz’in alınmasında gösterdiği yararlık üzerine 1725’te vezirlik verildi ve Anadolu valiliğine getirildi. Bir yıl sonra Tebriz cephesi seraskerliğine atandı. Fakat yanındakilerin halka kötü davranmaları yüzünden bu görevden alındı; Sivas valiliğine, oradan da Diyarbakır valiliğine gönderildi. İranlIlarla savaş yeniden başlayınca, Erzurum valiliği ile Revan seraskerliğine atandı (1730). Rumiye’yi altmış beş gün kuşatmadan sonra ele geçirdi. Tebriz’i de cephane ve toplariyle birlikte geri almayı başardı. Bu hizmetine karşılık büyükvezirliğe getirildi (1732). Üç buçuk yıl bu görevde kaldı. Ruslara karşı Fransızlarla işbirliği yapılmasına taraftardı. Bunun için bir Fransız dönmesi olan Kumbaracı Ahmet Paşadan yararlandı. Bu zamanda Humbaracı ocağı kuruldu. Hekimoğlu Ali Paşa, Rusların durumundan kuşkulandığı için İranlIlarla barış yapılmasını uygun görüyordu. İran sorununu görüşmek üzere sarayda padişahın önünde yapılan bir toplantıda Hekimoğlu Ali Paşa büyükvezirlikten alınarak Midili’ye gönderildi (1735). Az sonra Girit valiliğine, oradan da Bosna valiliğine gönderildi (1736). Bu sırada Ruslarla ve AvusturyalIlarla üç yıl süren savaş başladı. Hekimoğlu Ali Paşa, topladığı kuvvetlerle, arka arkaya dört beş yerden Bosna’ya saldıran Avusturyalılara karşı başarı ile savaştı. Bel-grad’ın geri alınmasını da sağladı. Avusturya ile yapılan Belgrad antlaşmasında baş delege olarak bulundu (1739).

Mısır’daki Kölemen beyleri, oraya gönderilen valilerin görevlerini yapmalarına engel oluyorlar, devlete karşı çıkıyorlardı. Avusturya ve Rusya ile savaşın bitmesinden sonra Hekimoğlu Ali Paşa, Mısır valiliğine atandı (1740). Burasını ikinci kez ele geçirircesine çaba göstererek zorbalardan temizledi ve Mısır’da tam anlamıyla Osmanlı egemenliğini sağladı. 1741’de Anadolu valiliğine getirildi; bir süre sonra da ikinci kez büyükvezir oldu (1742). Bu görevde bir buçuk yıl kaldı. Yine İran sorunu yüzünden büyükvezirlikten alınarak Midilli’ye sürüldü. İki ay sonra Girit valiliğine oradan da Bosna valiliğine gönderildi (1744). İran’la yapılan savaşlarda başarısızlığa uğranılınca Anadolu valiliği ile Kars cephesi seraskerliğine atandı. İran’la barış yapıldığından yeniden Bosna valiliğine gönderildi. Hersek sancağı da vilayetine eklendi (1746). Buradan özi valiliğine atandı. Orada güvenliği sağladı. 1751’de karışıklık çıkan Trabzon eyaletine gönderildi. Hekimoğlu Ali Paşa burada da başarılı oldu. Halka sa* taşan zorbalara göz açtırmadı. Ele geçenleri aman vermeden yok etti. III. Osman’ın padişahlığında Anadolu valisi oldu. Buradan da üçüncü kez büyükvezirliğe getirildi. Üç buçuk ay kadar bu görevde kaldı. 1755’te öldürülmek üzere Kızkulesine götürüldü. Padişahın annesinin ricası üzerine Kıbrıs’ta Magosa kalesine yollandı. Sonra Rodos’ta oturmasına izin verildi. 1757’de beşinci kez Anadolu valisi oldu. Bu görevde iken öldü. Askerlikte, yönetimde, siyasette ba-şanlı olmuş değerli bir devlet adamıdır. Çok cömertti. İstanbul’da bir camisi, sebil ve çeşmeleri vardır.

Advertisement

Yorum yazın