İbni Haldun Kimdir

İbni Haldun Kimdir
İbni Haldun tanınmış bir Arap tarihçisi ve filozofudur (1332 – 1406). Kelâm, fıkıh, doğa, mantık ve felsefe konularında geniş çalışmalar yaptı. Kendisinden önceki Islâm filozoflarının ve bilginlerinin eserlerini inceledi. E.nkl Yunan ve Roma düşünürlerinin ve tslâm ülkelerinde tanınan batılı bilginlerin ele seçen eserleri üzerinde çalıştı. Çeşitli tslâm devletlerinde göıev aldı; siyasetle de uğraştı. Vezirlik ve kadılık yaptı. Bu görevler ve geziler sırasında gittiği ülkelerdeki değişik toplumların yapıla rint, kuruluşlarını, özelliklerini gözden geçirdi. Toplumların ortak yanlarını, birbirine yaklaşmalarını ve uzaklaşmalarını İnceledi, Her ülkenin tarih ve coğrafya bakımından özelliğini, insanlar a-rasıııdaki karşılıklı bağlantıları, onları toplum içinde yaşamaya zorlayan dış ve iç etkenleri öğrenmeye çalıştı. îklinı destekliklerinin. toplumlar üzerinde yarattığı ayrılıkları açıklamak için ön bil -güer topladı Geddiği yerlerdeki halkm yaşayışlarını, geleneklerini, dinlerini, inançlarını, göreneklerini, alışkanlıklarını saptadı. Bunlar arasında görülen temel ayrılıkların nedenlerini bulmaya çalıştı. Araştırmalarının gerçek deneylere dayanmasını ve amaca bu yoldan erişilebileceğini kavradı. Böylece gözlemci bir düşünür oldu. Felsefeye tarih açısından baktığı için bir tarih filozofudur. lbni Haldun’a göre, insan ancak yaşadığı topluluk’ içinde, taşıdığı inançlar, gelenek ve göreneklerle gerçek olarak vardır. Her topluluk, onu oluşturan İnsanların ana niteliklerini taşır. İnsan toplumdan, toplum insandan ayrı düşünülemez. Toplumun dışında, toplumdan doğmayan, topluma . dayanmayan bir devlet yoktur. Devlet, toplum içinde yaşayan insanların gerekli bir olayıdır, kuruluşudur. Devlet büyük insan, İnsan küçük devlettir, lbni Haldun, bu görüsüyle sosyolojinin temelini kurmuştur İşbölümü, mesleklerin ortaya çıkışı, işbirliği gibi toplum olayları, birlikte yaşamanın kaçınılmaz sonuçlarıdır. Bu da insan topluluklarının ilerlemesini, uygarlığın gelişmesini sağlar. Toplumun temeli dayanışmadır. Tarih, gözlemci, deneydi bir bilimdir. Konusu, kültür varlıkları ve toplum hayatıdır. Tarih, insan topluluklarının en ilkel durumdan, en gelişmiş aşamaya ulaştığını gösterir, açıklar, lbni Haldun, burada ekonomiye. coğrafyaya ve toplumun öteki ku rumlanna geniş yer verir Uygarlık, toplumun düşünce ve sanat ürünlerinin, kültür varlıklarının bir toplamıdır, bir kültür ürünleri bütünüdür,

İbnl Haldun, yaşadığı çağda pek ilği çekmedi. En önemli eseri olan Mukaddeme (Başlangıç), XIX.ytizyılda önem kazandı: ünil birdenbire yayıldı. Geniş ölçüde araştırmalara ve incelemelere konu oldu. Bu kitabı önce Cevdet Paşa (Bak.i Türkçeye çevirdi. Ondan sonra iki kez daha çevrildi.

Advertisement

Yorum yazın