İbrahim Müteferrika Kimdir

İBRAHİM MÜTEFERRİKA, Osmanlı devletinde basımevi kurup ilk Türkçe kitap yayımlayandır (1674 – 1745). Macaristan’da Kolozsvar kasabasında doğdu. İkinci Viyana kuşatmasından sonraki savaşlarda Türklere tutsak düştü (1692). Müslüman oldu ve Türkçe öğrendi. Osmanlı devletinin kanun ve yöntemlerini kısa sürede kavradı. Bu yüzden çabuk yükseldi ve müteferrika oldu. Bu görevde bulunanlar padişah ve sadrazamın emirlerini götürürlerdi. İslâmlık inançlarını açıklayan «Risale-i İslâmiyet adlı küçük bir kitap yazdı. Padişah III. Ahmet’in bir mektubunu Viyana’ya prens öien’e (Eugène) götürdü (1715). ölünceye kadar devlet hizmeti yaptı. İstanbul’da bir basımevi kurmak isteyen Sait Efendi ile tanıştıktan sonra bu işi gerçekleştirmek için çalışmalara başladı. Basımevinin önemini kavramış olan sadrazam Damat İbrahim Pa şa da onların düşüncelerine katıldı. Yalnız hattatların yapabilecekleri bir girişimi önlemek için şeyhülislâmdan fetva alınması uygun görüldü. Uyanık fikirli olan şeyhülislâm Abdullah Efendi, dinle ilgili olmayan eserlerin basılabileceği hakkında fetva verdi. Bu iş için makine ve kalıplar dış ülkelerden getirtildi. Yalova’da bir kâğıt fabrikası kuruldu. İbrahim Müteferrika 1727’de matbaayı açmayı başardı. İlk olarak «Vankulu Lügati» adında Arapça – Türkçe bir sözlük bastı. Bundan sonra tarih ve coğrafya ile ilgili eserler yayımladı. Önceleri bu işten zengin oldu. Fakat sonunda yoksul düştü. Bir atama emrini Dağıstan’a götürdü (1743). Bu yolculukta yoruldu; uzun süren bir hastalıktan sonra öldü.

Advertisement

Yorum yazın