İç Anadolu Bölgesi Hakkında Bilgiler

İç Anadolu Bölgesi Hakkında Bilgiler
İÇ ANADOLU BÖLGESİ, Anadolu’nun üç iç bölgesinden biri ve en batıdakidir (öbür iç bölgeler: Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu). Bu bölgeyi komşu bölgelerden (Karadeniz, Marmara, Ege ve Akdeniz bölgeleriyle Doğu Anadolu bölgesinden) ayıran yeryüzü şekilleri, iklim, doğal bitki örtüsü, geçim kaynakları ve etkinlikleri (ekonomi) bakımından çok belirgin olan türlü özelliklerdir.

Yeryüzü şekilleri bakımından, komşu bölgeler hemen baştan başa sıradağlar veya sıradağ görünüşlü yükseltiler ve bunların arasında aynı doğrultuda uzanan oluklarla kaplanmıştır. Onlarla İç Anadolu arasındaki sınır, söz konusu sıradağların en iç sıralarının doruklarından, yamaçlarından ya da iç eteklerinden geçer. İç Anadolu’da, kenar dağlarının yalnız birkaç uzantısı görülür (Ayaş, Karyağdı, Elma – İdris, Güre, Akdağlar veya Karababa dağları, Hınzır – Tecer dağları).

İç Anadolu bölgesi, onu kuşatan dağlardan aşağıda ve bu dağlarla kuşatılmış büyük bir çanağı andırmakla birlikte, ortalama yüksekliği 1100 m.’dir; yani bir yüksek bölgedir.

İç Anadolu bölgesinde, kenarlardan sokulan ve yukarıda adı geçen sıradağlar dışında, çok az soyut dağlar (Sivrihisar, Hakıt, Ekecek dağlarıyla Konya Bozdağları), sönmüş volkanlar (Erciyeş, Melendiz, Haşan dağları, Karacadağ, Ka-raman’ın kuzeyindeki Karadağ ve bunların arasında sıralanan küçük ve eski kraterler), platolar (Haymana, Cihanbeyli, Obruk, Nevşehir ve Bozok platoları), ovalar (Konya – Ereğli, Akşehir, Mürted, Ankara, Çubuk ovaları vb.), havzalar (Yukarı Sakarya, Tuz gölü Sul-tansazlığı vb.) vardır. Bu durumuyla İç Anadolu bölgesinin tümüyle bir yayla veya plato diye adlandırmak yanlış olur.

İç Anadolu’da, aylık ortalamalara göre, en sıcak ay temmuz veya ağustos olmakla birlikte, aralarında hiç de önemli bir ayrılık yoktur (bir derecenin onda biriyle onda dördü arasında). En soğuk ay ocaktır. Bu ayın ortalama sıcaklığının komşu aylardan (aralık ve şubattan) farkı 0.7°-2,6° ye erişmektedir. Yıllık ortalama sıcaklık farkı 22° – 25° dir. Fakat salt sıcaklıklar arasındaki farklar çok daha fazladır (batıda 62° – 63°, doğuda 73°). Sıcaklığın yıllar boyunca en çok değişebildiği aylar kış (40°-47°) en az değişebildiği aylar ise yaz (31° -38°) mevsimine rastlamaktadır. Ocak ayının değişebilirliğt, genel olarak komşu iki aydakinden daha azdır (Kırşehir ve Kayseri’de aralık). Yükseklik ve denizlerden uzaklık arttıkça yazlar daha serin, kışlar daha soğuk geçer,

İç Anadolu bölgesi, kıyı bölgelerden, hatta Doğu Anadolu’dan daha az yağışlıdır. Batı yanında yüksekçe sıradağların bulunduğu yerler böyle bir engeli olmayan yerlerden ve yüksekliği az olan yerler, daha yükseklerdekinden az yağışlıdır. En bol yağışlı mevsim kış (Eskişehir, Kırşehir, Konya vb.) veya ilkbahardır (Ankara, Kayseri, Sivas vb.). İlkbaharda mayıs ayı, genel olarak ö-bür iki aydan, hatta kimi yerde kış aylarından daha bol yağışlıdır. Bilindi-ğince, bölgenin en az yağışlı bölümü Tuzgölü havzasıdır.

İç Anadolu’da, yüksekçe birkaç dağ dışında, yağışların yıllık toplamları ortalaması, yuvarlak olarak 320 – 400 mm arasındadır. Kimi yıllarda ise özellikle

ovalarda ve alçak platolarda 250 – 300 mm.’ye kadar düştüğü olur. Yaz mevsimi kurak sıcak (kimi günlerde 33° – 40°), üstün olarak esen kuzey doğrultu-lu rüzgârlar, serinletici fakat sıcaklığın yol açtığı buharlaşmayı artırıcıdır. Bu durumda toprak ve hava nemliliği, batıda 1000, kuzeyde 1200, güneyde ve doğuda 1400 – 1500 m.’den daha aşağılarda ormanların gelişmesine elverişli değildir. Söylenen yüksekliklerden daha yukarılara erişen kimi dağlar üzerindeki seyrek ağaçlı ormanlar, ise bin yıllardan beri yok edilmiştir. Çok geniş alanlar kısa otlu bozkırlarla kaplanmıştır. Yalnız ormanın alt sınır dolaylarında, alıç yabanî armut (ahlat) ve akarsu boylarında söğüt, kavak ve iğde ağaçları ve çalılar bulunur.

İç Anadolu’dan geçerek ve kıyı dağlarının arasından dolanarak, kimi yerde dar boğazlardan akıp denize ulaşabilen ırmakların (Kızılırmak, Sakarya Zaman-tı vb.) kaynakları, bölgeyi kuşatan dağlardadır. Kimi akarsular, iç havzaların (Konya – Ereğli ovası, Tuzgölü havzası, Akşehir ovası vb.) çukur yerlerini kaplayan göllere veya bataklıklara dökülür.

İç Anadolu bölgesinin kenar ve orta dağlarından uzaklaşıldıkça nüfus ve köylerle kasabalar seyrekleşir. Büyük şehirler (Eskişehir, Ankara, Sivas, Kayseri, Konya vb.) kenarlarda ve bölgeyi uzak büyük kentlere bağlayan yolların İç Anadolu’dan çıktığı geçitler önündedir. Bunlar, dolayısıyla, önemli yol kavşakları, sanat, endüstri, ticaret, yönetim, kültür ve sağlık merkezleri olarak gelişip büyümektedir.

Advertisement

Yorum yazın