İnsan Hakları Nedir

İnsan Hakları Nedir
İNSAN HAKLARI, çok eskiden beri üzerinde durulan bir konu olmuştur. Bunu sağlamak amacıyla çalışmalar yapılmış, yazılar yazılmış, kararlar alınmıştır Fakat yetkili ve güçlü olanlar, uzun süre insan haklarını çiğnemekten çenkimemişlerdir. Ancak günümüzde, İnsan haklarının geniş ölçüde sağlanması gerçekleşebilmiştir. Fakat, her ülkede, bu haklara saygı gösterildiği ileri sürülemez.

Daha önceki çağlarda insanlar, ele geçirdikleri düşmanlarına veya kendi inançlarında ve düşüncelerinde olmayanlara türlü işkenceler ve kötülükler yapmışlardır. Bunlar, insanlık için utanılacak davranışlardır. Yakınçağ’da insanların ağır işkencelere ve haksızlıklara uğramamaları için önlemler alınması zamanı geldiği anlaşılmıştır. Amerika Birleşik Devletlerinin kuruluşu sırasında İkinci Fladelfiya kongresinde ilân edilen «Bağımsızlık Bildirisi» nde (1776), insan hakları şöyle açıklandı: «Biz Amerika Birleşik Devletlerinin ve bu kolonilerde yaşayan iyi insanların adına, Amerika Birleşik Devletlerinin, İngiltere’ye olan içten dostluğunu ve politika bağlarını kaldırdığını açıklarız. Amerika Birleşik Devletleri özgür ve bağımsızdırlar, özgür ve mutlu yaşamak, insanlara Tanrı tarafından verilen en doğal haklardır. Bütün insanlar eşit doğarlar. Bu hakları, gücünü halktan alan, halkın isteğiyle işbaşına gelen hükümet korur. Hükümet bu hakları çiğnerse, onu değiştirmek ve kaldırmak yine halkın hakkıdır». Bu bildirideki görüş kısa sürede öteki ülkelere de yayıldı, özellikle Fransız ihtilâlinde etkili oldu. Fransız Kurucu Meclisi, 17 maddeden oluşan «İnsan ve Vatandaş Hakları Blldirlsi»ni ilân etti (1791). İnsan ve Vatandaş Haklan Bildirisinde, «İnsanların özgür ve eşit oldukları, özgür ve eşit yaşayacakları; insanların özgürlük, mülkiyet, güvenlik ve zulme karşı direnme hakkı bulunduğu» belirtildi. Fakat yine de birçok ülkede ve son savaşlarda insanlara ağır işkenceler ve kötülükler yapıldı: suçsuz insanlar toplu halde öldürüldü.
İkinci Dünya savaşından sonra, dünyada barışı ve güvenliği korumak amacıyla Birleşmiş Milletler Teşkilâtı kuruldu. 10 aralık 1948’de, Birleşmiş Milletler Genel kurulunda «İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi» kabul edildi. Otuz madde olan bu beyannamede insan haklarının neler olduğu belirtildi. Bu haklara uyulması ve saygı gösterilmesi bütün toplumlardan istendi.

İnsan Hakları Evrensel Beyannamesinin başlıca maddeleri şunlardır: a) Bütün insanlar özgür, değer ve haklar bakımından eşit doğarlar. Akıl ve vicdana sahiptirler; birbirlerine karşı kardeşçe davranmalıdırlar, b) Herkes ırk, renk, cins, dil, din, siyasal veya başka herhangi bir ayrılı# gözetilmeksizin bu bildiride ilân olunan bütün haklardan ve bütün özgürlüklerden yararlanabilir, c) Yaşamak, özgürlük ve kişi güvenliği her bireyin hakkıdır, ç) Hiç kimseye işkence, zulüm, insanlığa aykırı, onur kırıcı cezalar veya işlemler uygulanamaz, d) Kanun önünde herkes eşittir ve ayrılık olmaksızın kanunun eşit korunmasından yararlanma hakkına sahiptir, e) Hiç kimse kanunsuz olarak tutulamaz, alı-konamaz veya sürülemez, f) Herkes haklarının, görevlerinin ve kendisine yüklenilmek istenen suçların saptanmasında tam bir eşitlikle davasının bağımsız ve tarafsız bir mahkeme tarafından hak ve adalete uygun ve açık olarak görülmesi hakkına sahiptir, g) Hiç kimse özel hayatı, ailesi, konutu veya yazışması hususunda kanunsuz karışmalara, onur ve ününe karşı saldırılara uğrayamaz. Herkesin bu karışma ve saldırılara karşı kanun ile korunmaya hakkı vardır, h) Evlilik çağına varan her erkek ve kadın, ırk, vatandaşlık veya din bakımlarından hiç bir koşula bağlı olmaksızın evlenme ve aile kurma hakkına sahiptir. Aile toplumun doğal ve temel öğesidir; toplum ve devlet tarafından korunma hakkına sahiptir. ı) Her kişi tek başına veya başkalarıyla birlikte mal sahibi olma hakkına sahiptir. Hiç kimse kanunsuz olarak mal ve mülkünden yoksun edilemez, i) Her kişinin düşünce, vicdan ve din özgürlüğü vardır, j) Her kişinin çalışmaya, işini serbestçe seçmeye, âdil ve elverişli çalışma koşullarına ve işsizlikten kurtulmaya hakkı vardır. Herkesin hiç bir ayrılık gözetilmeksizin, eşit çalışma karşılığında eşit ücrete hakkı vardır. Çalışan her kimsenin, kendisine ve ailesine insanlık onuruna uygun bir yaşayış sağlayan ve gerekirse her türlü sosyal koruma araçlarıyla da tamamlanan adil ve elverişli bir ücrete hakkı vardır, k) Her kişinin eğitime hakkı vardır. Eğitim parasıdır. Hiç olmazsa ilk ve temel eğitim dönemlerinde böyle olmalıdır. îlk eğitim zorunludur. Teknik ve meslekî öğretimden herkes ya-rarlanabilmelidir, Yüksek öğretim, yeterliliklerine göre herkese tam eşitlikle açık olmalıdır.

Advertisement

Etiketler: , , , , , , ,

Yorum yazın