İran Hakkında Bilgiler

İran Hakkında Bilgiler
İRAN, Ön Asya’da, Türkiye’nin doğusundaki komşusudur. Kuzeyinde Hazar gölü ve Sovyetler Birliği, batıda Irak, güneybatıda ve güneyde, İran körfeziyle Hint Okyanusu (Oman körfezi), doğuda Afganistan ve Pakistan vardır (Bak. Doğu ön Asya). Yzölç. 1 648 000 km’ (Türkiye’nin iki katından çok), Nf. 32 000 000’ dur (Türkiye’nin dörtte üçü). Halkın %42’si kentlerde yerleşiktir; %60’ı İranlI, %30’u Türk’tür. Ermenilerle Araplar da vardır.

İran petrolce zengin bir ülkedir. İki demiryolundan biri, İran körfezi kıyısındaki Bender Şahpur ile Hazar kıyısındaki Bender Şah’ı birbirine bağlar Öbürü Tebriz ile Meşhed arasındadır. İkisi, Tahran’da kavuşur. Üçüncü bir demiryolu Tahran’la Kirman’ı bağlayacaktır.

İran kentlerinin tümünde, ünlü halılar dokunur. Halıcılıktan başka, dericilik v- deri eşya, ipekli ve pamuklu dokumalar dışsatışta yer alır.

Kömür, demir, bakır, manganez yatakları henüz işletılmemektedir. Petrol ya-t Ak .arı, Hazar kıyılarında. Güney ve Güneybatı İran dağlarının dış kenarlarındadır. İç İran’da yapılan sondajlar da olumlu sonuçlar vermiştir. İran körfezi kıyısında, Abadan’da, dünyanın en büyük rafinerilerinden biri işletilmektedir.

Persler, Eskiçağ’da, Anadolu’nun batı kıyılarından Hindistan’a erişen, bir süre Mısır’ı da kapsayan büyük bir imparatorluk kurmuşlardı (Bak. Pers imparatorluğu).

İskender’in komutası altındaki Makedonya ordusu, Persleri, büyük bir yenilgiye uğrattı. Sasanî soyu İ.S. 226’da yeni bir Pers devleti kurdu. Bu kez, 642’de, Araplar bütün İran’ı ele geçirdiler. Müslümanlık, İran’ın eski dininin (Zerdüşt) yerini aldı. İran, 1200 – 1400 yıllarında Anadolu içerilerine kad?.r uzanan Moğol saldırısına uğradı ve onların egemenliği altında kaldı. Yeni bir bağımsız devlet ancak 1501’de kurulabildi. Bunun sınırları XVIII. yüzyılda, Hindistan’a erişti. XIX. yüzyılda, bütün ön Asya ülkeleri gibi İran da gelişen Avrupa’nın gerisinde kalmaya başladı; Rusya’nın ve İngiltere’nin etki ?.l?.nı içine girdi.

İran’da 1925’ten beri, birtakım yenilikler getiren girişimlerde bulunuldu.

İran dış ülkelere petrol (%85), halı, pamuk kurutulmuş meyveler (hurma, çekirdeksiz üzüm), deri, yün, pirinç, yağlı tohumlar, maden filizleri satar.

Başlıca kentler ve nüfusları:

Tahran (başkent) 2 720 000 İsfahan 424 000

Meşhed 410 000

Tebriz 403 000

Abadan 273 000

Şiraz 270 000

Advertisement

Yorum yazın