İtalya Hakkında Bilgi

İtalya Hakkında Bilgi

İTALYA, büyük bölümü Apennin yarımadasında bulunan bir Akdeniz ülkesidir. Yüzölçümü 301 250 km’.; Nf. 55 500 000, kentlerde yaşayanlar genel nüfusun %55’idlr.

Alplerin güney yamaçları, daha güneşlidir. Mart ve nisan ayları, gerçekten ilkbahar aylarıdır. Ancak yüksek yerler henüz karlı ve buzludur. Yalnız Orta Avrupa’nın soğuk havası, sıradağların alçak yerlerinden (geçitlerden) güneye aşabildiği günlerde vadilerde soğuk ve kuru rüzgârlar eser. Böyle günlerde, oldukça aşağılarda bile, kar yağdığı olur. Fakat, bu durum ancak birkaç gün sürer.

Güneye açılan vadilerin aşağı bölümlerinde Maggiore, Comer ve Garda gölleri çevresinde koyu yeşil selviler, etli ve iri yapraklarıyla agavlar ve türlü palmiyeler, Akdeniz iklimini belirtir. Korunaklı yerlerde, portakal ve limon gibi sıcak ülke meyveleri bile olgunlaşır. Göllerin çevresi, çok güzel dinlenme yerleridir Bahar başlarından güz ol talarına kadar, birçok yabancı turist buralara gelip gider.

Alp dağlarından inen vadilerde, barajlar ve bunların önündt elektrik san: raileri kurulmuştur. Böylece. Kuzey Jh\l ya için, yeterince bol elektrik gücü sağlanmıştır.

Po ovası, yüz binlerce yıl önce, Adri-ya denizinin körfezi idi. Fakat dağlardan gelen derelerin ve çayların sürükleyip getirdikleri çakıllar, kumlar ve millerle doldu. O eski körfezin yerinde, şimdi, 400 km. uzunluğunda çok verimli bir ova vardır. Akarsular ise Po ırmağında birleşmektedir. Po deltası denize doğru ilerlemeyi sürdürmektedir. Deltanın kenarında birçok sığ kıyı gölleri (lagün, denizkulağı) vardır. Alp derelerinin sürükleyip getirdiği döküntü ve kırıntılar (çakıl, kum, dil), Po ırmağının taşıyabileceğinden çoktur. Bu maddeler ırmağın yatağına çökerek onu gittikçe yükseltmektedir. Suların iki yanındaki e-kim dikim alanlarına taşmaması için, iki kıyıyı setlerle korumak (1000 km. u -zunlukta) ve bunları zaman zaman yükseltmek gerekiyor (kimi yerde 10 m.) Irmağın yatağı, çok yerde ovadan daha yüksektedir. Birçok yerde su düzeyi, evlerin çatılarıyla aynı yüksekliğe erişmiştir. Bu durumda Po ovasının geniş bölümleri, sürekli olarak, su basma tehlikesiyle karşı karşıyadır

Po ovası. İtalya’nın tahıl ambarıdır. Tarla ve bahçeler kanallar, arklar, hatta toprak altına döşenmiş borularla sulanır-‘ Sulanan çayırlar, yılda 4-6 kez biçilebilir. Bunlarla ahır hayvancılığı geliştirilmiştir. Ovada, en çok, buğday, mısır ve pirinç üretilir. Tarla kenarlarında yetiştirilen dut ağaçlarının yapraklarıyla ipekböceği beslenir. Po ovasının kenarlarında zengin bağlar ve meyvelikler bulunur. Ağaçlar arasında veya altlarında domates, kavun, fasulye hıyar, ıspanak gibi sebzeler, ayrıca şekerpancarı üretilir ve her karış topraUan yararlanılır.
Po ovası, İtalya’nın en sık nüfuslu yeridir. Pek çok insan, büyük fabrikalarda çalışır. Gerçi kömür ve demir yoktur; fakat bunların yeri doğal gaz ve petrol ile doldurulmaktadır. 5000 km.’ den uzun olan borularla, doğal gaz, fabrikalara dağıtılır, Alpler ile Apenninler-de, vadiler içindeki barajlarla ve elektrik santrallarında üretilen elektrik gücü de boldur. Turin ve Milano, Po ovasının iki büyük endüstri ve ticaret merkezidir (makine, dokuma ve kimyasal madde, besin fabrikaları vb.).

Alplerin ve Apennin dağlarının eleklerinde önemli kentler sıralanır.

Batıda, Ligur denizinin Genua (Ceno-va) doğusunda ve batısındaki kıyılara. İtalyan Rivierası denir. Kıyıların hemen gerisinde Alplerin ve Apetunnlerin oldukça dik yamaçları yükseltir Kıyı karayolları ve demiryolları birçok köpı ü vc tünelden ya da yükseklerden geçer. Kuzey rüzgârlarından dağlarla korunduğu için. Riviera’da iklim çok yumuşaktır. Palmiyeler ve turunçgillerle bol ve çok renkli çiçekler bu kıyıları süsler Badem ve şeftali ağaçları şubatta çiçeklenir. Ri-viera’da yıl boyunca turist kalabalığıyla karşılaşılır.

Genua, Po ova «¡tu limanıdır *.e Giovl geçidini aşan iyi bir yol ile İsviçre ye kadar erişen ardeluıe baf.lıdır. Petrol gemilerinin boşalttığı akaryakıt ‘la buradan, borular veya tankerlerle d.ığıtıl’r Apennin dağlan, yanmad.-nın rriin- -yine, Kalabria yarımadasına kadar u,.

nır. Dağlar, çok yerde, kalkerlerden o-luşmuştur ve Eskiçağ’dan zamanımıza kadar yararlanıldığı için, ormanlar hemen tümüyle yok edilmiştir. Şimdi, yamaçların büyük bölümleri, dikenli Akdeniz bitkileriyle kaplanmış durumdadır.

Arno ve Tiber ırmakları çevresinde verimli toprakları bulunan üç tepelik yöre vardır. Bunlar, sık nüfuslu Toska-na, Umbriya ve seyrek nüfuslu Latiüm yöreleridir. Her biri, özellikle zeytinliklerle ve bağlarla kaplıdır. Yamaçlar, ö-zenle sekilenmiştir.

İtalya’da, önceleri bataklıklarla kaplı ve yaygın sıtma yatağı durumunda olan, birçok kıyı düzlüğü kurutularak ekim dikim alanın?, dönüştürülmüştür.

Kalabriya yarımadası, sık sık depremlerle sarsılır. Messina boğazında (en dar yerde genişliği 3 km.) işleyen feribotlar, vagonları ve otomobilleri, bir kıyıdan öbürüne aktararak, Sicilya adasını İtalya’ya bağlar.

Sicilya adasında, Kalabriya’dan çok deprem olur. 1908’de büyük bir depremde Messina yıkılmış ve 100 000 insan ölmüştür. Adada bulunan Etna volkanı zaman zaman kükreyerek yamaçlarında ve eteklerinde yerleşmiş insanların u-zaklara göç etmesine yol açar. Fakat, püskürmeler durunca, halk, yerlerine döner. Çünkü volkan küllerinden oluşan topraklar çok verimlidir. Adanın içerilerinde, yeterince yağış alan yerlerde, tahıl üretilebilir; fakat kuraklık etkilidir. Bu durumda sulama kuruluşlarıyla döşemlerinin geliştirilmesine çalışılmaktadır.

İtalyan adaları, özellikle madence var-lıklıdır. Sardinya adasında zengin kükürt yatakları işletilmektedir (Dünyada A.B.D. ve Fransa’dan sonra üçüncü). Bundan başka çinko, kurşun ve az miktarda taşkömürü çıkarılır. Elbe adasında da değerli demir filizi vardır.

Sicilyı. sinin kuzeyinde Lipari adaları ve bunlar arasında Stramboll volkanı vardır. Volkanın tföruğundan, aralıksız olarak duman yükselir ve geceleyin, kırmızı rengiyle gemilere yol gösterir.
İtalya’nın güney bölümlerinde, kuzey-dekinden , özellikle Po ovasındakinden az insan yaşar. Çünkü buralar, ekonomik bakımdan, henüz yeterince gelişememiştir.

İtalya, taşkın nüfuslu bir ülkedir. Bu yüzden, çok kimse, yabancı ülkelere göç ederek, oralarda yerleşmektedir Güney Fransa’ya ve Tunus’a yerleşenler çoktur. Milyonlarcası da Kuzey ve Güney Amerika kıtalarına yerleşmiştir.

İtalya, dışarıya, taşıt, türlü makineler, dokuma giyim eşyası, kimyasal maddeler, turfanda sebze, işlenmiş toprak ürünleri, meyve, peynir, zeytinyağı satar.

Advertisement

Yorum yazın