Kanada Hakkında Bilgi

Kanada Hakkında Bilgi

KANADA, Kuzey Amerika kıtasının kuzeyinde, Britanya Milletler Topluluğu’ nun üyesi olan bağımsız bir devlettir. Yzölç. 9 976 140 km!; Nf.33.426.600 (% 76’sı kentlerde; %23 İngiliz, 10 iskoçyalı, 10 İrlandalI, 30 Fransız, 6 Alman). 200 000 kadar Kızılderili ve 30 000’e yakın Eskimo da vardır. Ülkenin güney sınırı boyunca uzanan, yaklaşık 300 km. genişlikte bir şerit, oldukça yoğun nüfusludur. Buradan kuzeye doğru gidildikçe tenha ve sonunda ıssız bölgelere girilir. Resmi dil, İngilizce ve Fransızcadır.
Hudson körfezi ve çevresine Kanada Kalkanı denir. Burası, az ve basık dalgalı bir çukureldir ve Buzul Çağı’nda buzullarla kaplanarak aşınmış, büyük ve küçük birçok çukur oyulmuştur. Buzlar eriyip ortadan kalktıktan sonra, çukurlarda göller ve bataklıklar oluşmuştur. Kanada Kalkam’nın kuzey bölümleri tundralarla, güney bölümleri ormanlarla kaplıdır. Kuzey Buz denizindeki adalar da tundralar halindedir ve yosunlarla, bataklık otlarıyla örtülmüştür. A-ralarında cüce veya sürüngen ağaçlar ve çalılar da bulunur. Buz tutmuş topraklar, yazın üstten bir parça (ince bir katman) erir. Her yer bataklıklarla kaplanır; milyarlarca sinek ve böcek, canlılara saldırır. Yalnız göçmen kuşlar, bunlarla beslenir. Yaz kısadır; birkaç hafta içinde her taraf yeşerir ve çok renkli çiçeklere bezenir. Kışın buzlu fırtınalar, her yeri kasıp kavurur. Tundralarda akçil kuşlar, kutup tilkileri, dağ-fafeleri, kutup ayıları, karibular yaşar ve az sayıda Kızılderili, Eskimo (Bak.) ve beyaz insan bulunur. Yaz mevsimi Es-kimolarla Kızılderililerin göç mevsimidir. «Karibu»lar (Bak.) güzün, güneydeki ormanlarda yiyecek ve barınak a-rar; ilkbaharda kuzeye göç eder, İnsanlar da onları izler.

Kanada’nın yaklaşık beşte ikisi ormanlıktır. Bir denizden öbürüne uzanan ormanların yüzölçümü, milyonlarca kilometre karedir. Güneydoğuda küçük bir bölüm yalnız geniş yapraklı ağaçlardan oluşmuştur. Geri kalanı karışık, daha çoğu iğneyapraklı ağaç ormanıdır.

İçerilerde sert kıtasal iklim egemendir. Doğu kıyıların buzsuz kaldığı süre oldukça kısadır. Sıcaklığın —30, hatta —40 dereceye düştüğü görülür; fakat durgun havalarda bu soğuğa, uygun giysilerle, dayanılabilir. Fırtınalı havalarda —20° bile, canlılar için tehlikelidir.

Geniş ormanlık bölgede çok az insan yaşar, özellikle kuzeyde, henüz el değmemiş ormanlar vardır. Bununla birlikte. birçok vadide hızarlar işler. İlkbaharda tomruklar ırmaklara salıverilir; kâğıt ve sellüloz fabrikalarında İşlenir. ‘Birçokları da tahta ve dilme haline getirilir. Ülkede ağaç, henüz en yaygın ve en önemli yapı gerecidir.

Orman, türlü hayvanların vatanıdır. Bunların büyük bir bölümü, derisi veya kürkü için avlanır. Yılda 7-8 milyon kürk pazarlanır.

Kanada Kalkam’nda zengin maden yatakları vardır (altın, uranyum ve radyum, kurşun, nikel, demir vb.). Bu yatakların bulunmasında, helikopterler çok işe yaramıştır.
Batıdaki dağlık bölgede Kanada Ka-yadağları ve Denizalpleri önemlidir (Lo-gan dağı 6050 m.). Denize inen yamaçlar dik ve fyordlara bezenmiştir. Büyük okyanus kıyıları Kuroşiyo sıcak deniz a-kımlarından etkilenir ve kış mevsimi yumuşak geçer. Yağışların çoğu sonbaharda ve kışın düşer. Yazlar uzun ve sıcakçadır (3° -16°), yıllık yağış 1000 mm. den çoktur. Bol yağışlar, kıyı dağlarıyla, iç sıradağların batı yamaçlarının zengin ormanlarla kaplanmasına olanak vermiştir. Bu ormanlarda boyu 90 m.’ye erişen ağaçlar vardır.

Kıyılar balık bakımından çok zengindir (ton, ringa vb.); dünya pazarlarına, balık konservesi ve dondurulmuş balık gönderilir.

Batının dağlık bölgesinde, bakır, kurşun, çinko ve gümüş yatakları işletilmektedir. Su ile işleyen büyük elektrik sant-ralları, alüminyum üretimine de olanak vermektedir. Bölgede tarım, yeterince gelişmemiştir (dağlık). Serlerde sebze ve meyve yetiştirilmektedir.

Kanada Kayadağları’yla Kanada Kalkanı arasında geniş düzlükler uzanır ve doğuya doğru yavaş yavaş alçalır. 250 -1000 m. yükseklikteki bu düzlükler, doğal otlaklardır; aynı zamanda tahıl ü-retimine çok elverişlidir. Ancak, sonbaharda ürün kaldırıldıktan hemen sonra kış bastırdığı için, bu mevsimde ekim yapılamaz ve yalnız yazlık ekim yapılabilir. 1886’da ilk demiryolu ile iki okyanusun kıyıları birbirine bağlandıktan sonra, preriler, kısa zamanda tahıl tarlasına dönüşmüş ve her yerde yazlık buğday ü-.retimine önem verilmiştir. Şimdi Kanada, 100 milyon insana yetecek buğdayı elde etmektedir. 60° kuzey enlemine kadar yayılan buğday tarlaları arasında görülebilen, hemen sadece, istasyonlardaki buğday silolarıdır. Dış ülkelere satılan buğdayların çoğu. Büyük Göller ve St. Lorenz ırmağı üzerinden Atlas Okyanusu kıyılarına taşınır. Tek ürünün verebileceği zararları göz önüne alan büyük çiftlik sahipleri, şimdi, buğdaydan başka, yulaf, çavdar, ayçiçeği, yonca ve keten de üretiyor; sığır ve domuz besliyorlar.

Alberta’nın güneybatısındaki otlaklarda eskiden de olduğu gibi, yarı yabanî sığırlar büyük sürülerle otlatılmaktadır.

Kanada’da taşkömürü, petrol ve doğal gaz yatakları da işletilmektedir. Petrol 2000 km. uzunluktaki borularla, Yukarı-göl ve Büyükokyanus kıyısına akıtılmaktadır.

Kanada’nın yüreği, güneyde, St. Lorenz ırmağı boyundaki Quebec ve Ontario eyaletlerinde atar. Burada iklim kıtasaldır. Ancak yaz sıcaklığı, denizin etkisiyle bir parça düşüktür, fakat kışlar çok soğuk geçer. Gölleri, ve ırmakları aralık ayında örten kalın buzlar su ulaşımını durdurur. Gemiler, nisan ortasında yeniden seferlerine başlayabilir. Bunun için de, önce buzkıran gemilerin yol açması gerekir.

Söz konusu iki eyalette, uygun iklim ve bitek topraklar yaygındır. Küçük tarım işletmelerinde yulaf, arpa, mısır, buğday, şekerpancarı, kimisinde meyve, tütün üretilir ve kümes hayvanlan ile . sığır beslenir; süt ürünleri elde edilir. Kanada’nın yüzdebiri kadar olan bu yörede, ülke nüfusunun yansından çoğu yaşar; endüstri kuruluşlarının çoğu da buradadır.

Atlas Okyanusu kıyısındaki limanlar, kışın buz tutmaz. Bu kıyılar önünde, sıcak Körfez Akımı’nm bir kolu, soğuk Labrador akımıyla karşılaşır ve sular birbirine karışır. Böylece, Neufundland çevresinde, dünyanın en zengin balıkçılık alanlarından biri ortaya çıkmıştır. Nisan ve mayıs aylarında binlerce balıkçı teknesi toplanır. Kıyı ve adalar ahalisi için balıkçılık en önemli gelir kaynaklarından biridir. Okyanusun yakın sularında, Labrador akımıyla sürüklenen aysbergler, gemiler için tehlikelidir.

Kanada’da yeryüzü, ulaşım engelleri çıkarmamıştır. Yükün çoğunun Kanada Pasifik Demiryolları kaldırır. Bu büyük ortaklık, Atlas Okyanusu ile Büyükok-yanus’ta vapurlar, büyük kentlerde oteller de işletir. Kalabalık yörelerde, karayolları sık bir ağ oluşturur. Uçak da bu geniş ülkede çok önemli bir yaşıttır.

Kanada, dış ülkelere, başlıca, makine, taşıt, kâğıt, kereste, sellüloz, tahıl, alüminyum, nikel, uranyum, asbest, petrol, değerli madenler, demir filizi, kurşun, balık ve balık ürünleri satar.

Advertisement

Yorum yazın