Karadeniz Hakkında Bilgi

Karadeniz Hakkında Bilgi

KARADENİZ, Anadolu, Kafkasya, Doğu Avrupa, Romanya ve Balkan yarımadasıyla çevrili aradeniz. Birçoklarına göre Akdeniz’in bir koludur. İstanbul boğazı, Marmara denizi ve Çanakkale boğazı yoluyla Ege denizine ve dolayısıyla Akdeniz’e bağlıdır. Karadeniz’in bir kolu olan Azak deniziyle arasında Kerç boğazı bağlantı sağlar. Karadeniz’in Yzölç. 423 000 km2; ortalama derinliği 1270 m.’ dir. En derin yeri 2240 m.’ye erişir. Kuzeyde ve batıda kumsal şelf denizi (kıta sahanlığı; 100 m.’den az derin) geniş alan kaplar. Güneydeki çukur bölümün tabanı düzcedir.

Güneyde iklim, Akdeniz ülkelerini andırmakla birlikte daha serin ve kıyılar boyunca hemen her mevsim yağışlıdır. Kuzeyde, kurak bozkır ikliminin etkisi altındadır (yazlar sıcak, kışlar soğuk). Kuzey kıyılarında deniz suyu ortalama olarak yılda 50 giin buz tutar.. Yüzen buzlar da görülür.

Karadeniz’de yıllık su fazlası 146 km3 yılda 348 km’ az tuzlu su Üst akıntı halinde İstanbul boğazından Akdeniz’e doğru akar. Buna karşılık 202 km3 çokça tuzlu su, altakıntıyla, Marmara’dan Karadeniz’e, geçer. Su fazlalığı, iklim kuzeye doğru gidildikçe kuraklaşmasına karşılık, bu denize büyük akarsuların dökülmesinden doğar (Tuna 202, Dnyepr ve Buğ 55, Azak denizi 60 km3). Aynı nedenle yüzey sularının tuzluluğu azdır (binde 18,5, derinlerde 22,4). Az tuzlu üst su katmanı 50 – 100 m. derinlere erişir. Bu katmanda, kışın suların soğuması derinlik sularıyla yüzeydekilerin yer değiştirmesine yol açmaz. Derin suların değişme ve yenilenme olanağından yoksunluğu, oksijen yokluğunu doğurur. Oksijenli su katmanı, üstte, ancak 50 m. kalınlıktadır. Daha aşağılara doğru, oksijen hızla azalır ve 300 m. derinlikte sıfıra düşer. Buna karşılık kükürtlü hidrojen bolluğu baş gösterir. Oksijenden yoksun sularda canlılardan eser kalmaz; yalnız havasız yaşayabilen bakteriler ve mantarlar bulunur. Kükürtlü hidrojen bolluğu dolayısıyla pirit oluşur (tortular içinde %2,5).

Deniz suyu akımlan yüzeydeki sularla sınırlanır ve saat iğnelerinin tersi doğrultu izler.

Karadeniz kıyılarında ekonomik etkinlikler, son yıllarda hızla gelişmeye yönelmiştir, önemli limanlar Karadeniz boğazında İstanbul, Anadolu kıyılarından Zonguldak, Samsun, Trabzon,

Rusya ve Ukranayda Batum, Novorosiyik, Rostov, Kerç, Sivastopol, Nikolayev, Kerson, Odesa, Romanya’da. Köstence, Bulgaristan’da Varna ve Burgaz limanlarıdır.

Advertisement

Yorum yazın