Karşıt (Zıt) Anlam

Karşıt (Zıt) Anlam

Anlam bakımından birbirleriyle tamamıyla zıt durum ve kavramları ifade eden sözcüklerin taşıdığı anlama zıt anlam denir.

alt-üst, iç-dış, güzel-çirkin, kısa-uzun, var-yok, alçalmak-yükselmek, iyi-kötü…

Yukarıdaki sözcükler anlam bakımından birbiriyle zıttırlar. Dilde kullanılan her sözcüğün bir zıt anlamının olması gerekmez.

Bazı sözcüklerin zıt anlamları yoktur.

“ağaç, çiçek, hava, okul, yazmak, okumak…” örneklerinde kullanılan sözcüklerin zıt anlamları bulunmaz.

Bir sözcüğün olumsuzu da o sözcüğün karşıtı sayılmaz.

“gelmek” sözcüğünün olumsuzu “gelmemek” zıttı ise “gitmek”tir. “girmek” sözcüğünün olumsuzu “girmemek”, zıttı ise “çıkmak” olur. Yine “tatlı” sözcüğünün olumsuzu “tatsız”, zıttı ise “acı”dır.

Bir sözcüğün karşıt anlamlısının belirlenmesi cümlede kullanıldığı anlama göre değişebilir. Örneğin “acı” kelimesinin karşıtı “tatlı”dır. Ama “acı” sözcüğünü
“Dün çok acı bir haber aldık.”
cümlesinde olduğu gibi “üzücü” anlamında kullanırsak bu durumda sözcüğün karşıtı “sevinçli” olacaktır.

Örnek:1 (1985-ÖYS)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “hafif” kelimesi “Kurşun ağır bir madendir.” cümlesindeki “ağır” kelimesinin anlamca karşıtıdır?

A) Kaç gündür midemde hafif bir ağrı var.
B) Hastalığı geçene kadar hafif bir işte çalışması gerekiyormuş.
C) Savaşta hafif bir yara almıştı.
D) Eline alınca hanginsin daha hafif olduğunu anlarsın.
E) Araba harekete geçerken hafif bir sarsıntı hissediyor.

Çözüm:1

Soruda geçen “ağır” sözcüğü gerçek anlamıyla yani “tartıda fazla çeken” anlamıyla kullanılmıştır. Bu durumda “hafif” sözcüğünün de aynı anlamda kullanılması gerekmektedir. Seçenekleri incelediğimizde “hafif sözcüğünün A’da “çok şiddetli olmayan” B’de “yorucu olmayan”, C’de “ölümcül olmayan” E’de ise “çok fazla sarsmayan” anlamında kullanıldığını görüyoruz. Bu yüzden doğru cevap D seçeneğidir çünkü burada sözcük “tartıda az çeken” anlamında kullanılmıştır. Cevap:D

Sözcükte Anlam alt kategorisi içerisinde
Karşıt (Zıt) Anlam


Advertisement

Etiketler: , , , , ,

Yorum yazın