Mahmud Şevket Paşa

Mahmud Şevket Paşa kimdir – Mahmud Şevket Paşa hayatı ve suikasti ile ilgili bilgiler

MAHMUD ŞEVKET PAŞA, türk kumandanı ve devlet adamı (Bağdat 1856 – İstanbul 1913). Kethüdaoğlu Süleyman Beyin oğlu. Arap asıllıdır. İlk öğrenimini Bağdat’ta yaptı; İstanbul’a gelerek Askerî idadîye girdi. Harbiye mektebini bitirdi; erkânıharp yüzbaşısı olarak Erkânı Harbiye reisliğinde görev aldı (1882); bir süre Girit’teki tümenin başında bulundu. Harbiye mektebinde silâh bilgisi ve atış talimi nazariyeîeri öğretmeni oldu (1883); Mauser fabrikalarına ısmarlanan silâhların yapılışına bakmak üzere Almanya’ya gönderildi. 1894’te Fransa’ya gitti; dönüşünde miralaylığa yükseltildi. Tophane dairssi tecrübe ve muayene reis vekili oldu. 1901’de topçu ikinci ferikliğine yükseldi; 1905’te birinci ferik rütbesiyle Kosova valiliğine, İkinci Meşrutiyetin ilânı sırasında üçüncü ordu kumandanı olarak ittihat ve Terraki fırkasının ilerigelenleriyle işbirliği yaptı. 31 Mart olayını takip eden günler Selânik Redif fırkası erkânıharp reisi bulunan kolağası Mustafa Kemal Bey (Atatürk), bu olayı ferik Hüseyin Hüsnü Paşa aracılığıyle ittihat ve Terraki’ye bildirdi ve sorumluların cezalandırılmasını istedi. Bu teklif, parti tarafından kabul edildi ve bir kuvvetin İstanbul’a gönderilmesine karar verildi. Hareket ordusu adı verilen birlik, Mahmud Şevket Paşanın kumandasında Edirne’ye, oradan da İstanbul’a geldi. Kurmay başkanı olan Mustafa Kemal Bey, Mahmud Şevket Paşa adına İstanbul halkına bir bildiri yayımlayarak isyanın bastırılmasını istedi. Fakat anlaşılamayan bir sebeple Mustafa Kemal Bey, daha İstanbul’a girmeden azledildi; Mahmud Şevket Paşa, padişahı tahttan indirdikten ve düzeni sağladıktan sonra Birinci, İkinci ve Üçüncü ordular müfettişi unvanını aldı. Abdülhamid II’yi Fethi (Okyar) Bey vasıtasıyle Selânik’e gönderdi; Hakkı Paşa kabinesinde harbiye nazırlığı görevini aldı. 1910’da başlayan Arnavutluk isyanı üstüne sefere çıktı. Kumandasında seksen iki piyade taburu vardı. Ayaklanmayı şiddetle bastırdı; halkın elinden silâhları topladı; sonra Mahmud Şevket Paşa Mehmed V Reşad’ın Rumeli gezisine katıldı. İtalya’nın Trablusgarp’a saldırmasından önce, uyarmalara rağmen, buradaki fırkayı Yemen’e göndererek cephaneyi İstanbul’a getirmesi, tedbirsizliğine Örnek olarak gösterilir. Sonra Arnavutluk meselesi yüzünden istifa etti (9 temmuz 1912). Yerine Nâzım Paşa harbiye nazırı oldu. İttihatçılar devrildi. Kâmil Paşanın sadrazamlığı sırasında Balkan harbinin kötü gitmesi, bu kabineyi de başarısız duruma düşürdü. Midye-Enez hattı türk sınırı olarak bu kabine tarafından kabul edilince; Enver (Paşa), Talât (Paşa), Mümtaz, Mustafa Necip ve Yakub Cemil Beylerin düzenlediği Babıâli* baskını yapıldı. Kâmil Paşanın yerine Mahmud Şevket Paşa sadrazam oldu (23 ocak 1913). Harbiye nazilliğini da elinde tuttu. Bu sırada Edirne, Yanya ve İşkodra, Bulgarların eline geçti. Edirne’yi ele geçiren Bulgarlar, türk askerini* öldürdüler. Hariciye nazırı ittihatçı Said Halim Paşa, büyük devletlerin barış tekliflerini kabul etti. İmzalanan Londra antlaşma siyle (30 mayıs 1913), Bulgaristan’a bırakılan Edirne bir süre sonra Enver Paşa tarafından geri alındı. Bu sırada Mahmud Şevket Paşa bir suikasta uğrayarak öldü: Harbiye nezaretinden
Îıkarak otomobille Babıftli’ye gelirken >ivanyolu’na saptığı sırada bir cenazeye rastladı; arabası durdu. Burada bir araba içinde bekleyen 8 suikastçı arabanın durmasından yararlanarak ellerinde bulunan tabancalarla ateşe başladılar. 5 Kurşun isabeti alan Mahmud Şevket Paşa ve yanında bulunan sadaret ikinci yaveri İbrahim Bey derhal öldüler (11 haziran 1913). Topal Tevfik, Çerkez Ziya, Nazmi, Şevki, Mehmed Ali, Abdullah, Safa ve Abdur-rahman’dan kurulu suikastçılar hemen yab kalanarak Öldürüldüler, ittitıat ve Terraki’ye karşı olanların çoğu bu olay yüzünden sürgüne gönderildi; bazıları da idam edildi. İdam edilenler arasında Tunuslu Hay-‘reddin Paşanın oğlu Salih Paşa da vardı. Mahmud Şevket Pasa ittihatçı değildi; fakat onları tutaıdı. 4 Ay 19 gün süren kısa sadareti sırasında devlet sırlarını padişahtan bile sakladı. Eserleri: Fransızcadan çevirme Logaritma Cedveli ve Tatbikatı, Hendese-i Musattaha ve Mücesseme (Düzlem ve Uzay Geometri), Fenn-i Esliha (Silâh Bilgisi), Seferber Zabitler Muktırast, adlı tercümeleri ve bir de telif eseri (Osmanlı Teşkilât ve Kıyajet-i Askeriyesi [OsmanlI Teşkilâtı ve Askerî Kıyafetleri]) vardır. (-> Bibliyo.) [m]


Advertisement

Yorum yazın