Mai ve Siyah Roman incelemesi

Mai ve Siyah, Halid Ziya Uşaklıgil’in (1866-1945) romanı (1897). Edebiyatı* cedide akımının sanat anlayışını yansıtan ilk eserlerden biri olarak Servetifünun* dergisinde tefrika edildi. Eser, romanın kahramanı Ahmed* Cemil’in romantik kişiliği etrafında istibdat devrinde aydın orta sınıfın yaşayışını ele alır, özellikle okul, matbaa, kitabevleri çevresi geniş ölçüde canlandırılır. Ahmed Cemil’in romantik kişiliğini, çevresindeki tiplere ve yaşayışa ait gerçekçi çizgilerle birlikte anlatan romanda, Edebiyatı cedide yazarlarının duyguları, ahlâkî davranışları, düşünceleri ve eski edebiyat taraftarlarıyle ilişkilerine geniş yer verilmiştir. Ahmed Cemil, babasının ölümü üstüne bir yandan da anasıyle kız-kardeşinin geçimini sağlamak zorundadır. Edebiyat alanında da çalışmak ister. Varlıklı okul arkadaşı Hüseyin Nazmi’nin kardeşi Lâmia’yı uzaktan sever. Babıâli’de çalıştığı gazetede ilerigelen kişilerden biri olmuştur. Kızkardeşi ikbal, gazetenin çıktığı matbaanın sahibinin oğluyle evlenir. Fakat eğlenceye düşkün kocasının kötü davranışları yüzünden İkbal hastalanarak ölür. Ahmed Cemil’in matbaaya ortak olmak için ipotek ettirdiği evi satılır. Lâmia zengin biriyle evlenir. Ahmed Cemil, Yemen’de bir ilçenin kaymakamlığına tayin, edilerek annesiyle birlikte umut kırıklığı içinde İstanbul’dan ayrılır.

Umuda işaret eden «mai» bir gecenin tasviriyle başlayan roman, umut kırıklığını dile getiren «siyah» bir gecenin tasviriyle sona erer, (m)

Advertisement

Yorum yazın