Max Adler

Max Adler

Avusturyalı filozof (Viyana 1873-ay.y. 1937). Hukuk öğrenimini bitirdikten sonra Marx Studien dergisinde çalıştı, çeşitli dergilerde yazılar yayımladı. Viyana Sosyoloji Derneği’ni kurdu ve Viyana Üniversitesi’rıde sosyoloji dersleri verdi. Max Adler “Avusturya Marksizmi” olarak anılan grubun başında geldi. Ortodoks Marksizme karşı çıktı, Marksizmin yalnız ekonomi determinizmine dayandırılamayacağını öne sürdü, tarihsel maddecilik öğretisini yeni Kantçı felsefeyle bağdaştırmaya çalıştı. Ona göre Marksizm katı bir dogma değil değişmeye açık bir bileşimdir. Toplum, madde güçlerinin tümüyle tinsel (düşünsel ve ruhsal) etkinliklerin birlik ve bütünlüğünden oluşur. Adler, Marksist hümanizmin temellerinin yine Marx’in gençlik eserlerinde bulunabileceğine dikkati çekti, insanın en yüce amacının kişiliğin yaratıcı bütünselliğini sağlamak olduğunu öne süren Kant’dan yola çıkarak, sosyalist insanın zengin bir bireyselliğe ulaşmış insan olması gerektiğini savundu. Adler, Sosyal Demokrat Parti’nin sol kanadından parlamentoya girdi, demokratik sosyalizm İçin çalıştı, günümüz çoğulcu demokrasi anlayışının savunucularından biri oldu. Başlıca eserleri: Kausalitaet und Teleologie um Streite im die Wissenschaft (Bilim Tartışmasında Nedensellik ve Ereksellik) 1904; Marx als Dens (Düşünür olarak Marx) 1908; Das Soziologische in Kant’s Erkenntniskritik (Kant’ın Bilgi Eleştirisinde Sosyolojik Olan) 1925; Das Raetsel der Gesellschaft (Toplum Bilmecesi) 1935.

Advertisement

Yorum yazın