Mecaz Anlam

Mecaz Anlam

Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen uzaklaşarak başka bir anlamda kullanılmasına denir. “Onun çok tatlı bir oğlu vardı.” cümlesinde “tatlı” sözcüğü gerçek anlamının dışında kullanılmıştır. Bu cümlede “tatlı” sözcüğü “sevimli, şirin” gibi bir anlam kazanarak mecazlaşmıştır.

Çocukluğundan beri çok ağır davranışları vardı.
Misafirlerini çok soğuk karşıladı.
Sinirlenince konuşmasını yarıda kesip ayrıldı.
Sınavı kaçırırsam o zaman yanarım.
Sanatçının son şarkısı çok tuttu.
Anlayamadığım konuları bana açıklayarak beni aydınlattı.
Bu tartışmaları her zaman gereksiz buldum.

Yukarıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcükler mecaz anlamlarıyla kullanılmışlardır.

Örnek:1 (1991-ÖSS)

I. Onun bu pişkinliğine bir anlam veremedik.
II. Çoğunluk sağlanamadığı için toplantı ertelendi.
III. Cesaretinin kırılmasına sen sebep oldun.
IV. Çevre temizliğine önem vermek gerekir.

Yukarıdaki cümlelerin hangilerinde altı çizili sözcükler gerçek anlamı dışında (mecaz anlamıyla) kullanılmıştır?

A) I. ve II.
B) I. ve III.
C) II. ve III.
D) II. ve IV.
E) III. ve IV.

Çözüm:

I. cümlede geçen “pişkinlik” sözcüğü “saygısızca davranarak hiçbir şey olmamış gibi yaptığı işe devam etmek” ve III. cümlede geçen “kırılmak” sözcüğü “yitmek, kaybolmak, azalmak” anlamına geldiği için mecazlaşmışlardır.

Cevap: B

Örnek:2 (1984-ÖSS)

“Usta bir yazar, kelimelerin ilk ve temel anlamlarıyla yetinmez. Cümle içinde kelimelere yan anlamlar kazandırmaya çalışır. Yeni kavramları, yeni duygu ve düşünceleri bu yolla anlatmayı dener. Böylece kelimelerin birden çok anlam bağlamasını sağlar; dilin anlatım olanaklarını zenginleştirir.”

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu parçada öne sürülen tutuma uyulmamıştır?

A) Sürü, kel tepelerin yüzüne dağılmıştı.
B) Eski bir dostundan incitici, çok ağır sözler işitmişti.
C) Tatlı dili, güler yüzü onu herkese sevdirmişti.
D) Kayalıklardan toprak yola tam üç saatte inmişti.
E) Ortalığı, insana denizi hatırlatan keskin bir yosun kokusu kaplamıştı.

Çözüm:

Sorunun başında vurgulanan “ilk ve temel anlamla yetinmemek” ifadesiyle sözcüğe yan ve mecaz anlamlar kazandırması anlatılmak istenmiştir. Seçenekler incelendiğinde A’da “kel” ve “yüz”, B’de “ağır”, C’de “tatlı”, E’de “keskin” sözcüklerinde gerçek anlamın kullanılmadığı görülür. Bu şekliyle bu sözcüklerde parçada anlatılan tutuma uyulmuştur. D’deki sözcüklerin tümü ise gerçek anlamıyla kullanıldığından bu tutuma uyulmamıştır.

Cevap: D

Sözcükte Anlam alt kategorisi içerisinde
Mecaz Anlam


Advertisement

Yorum yazın