Mide anatomisi – Midenin yapısı

İnsan midesi tulum biçiminde geniş bir torbaya benzer. Mide iki 1 kısma ayrılır: üsttekine «dikine» veya «inen» bölüm, alttakine «yatay» bölüm denir; dikine bölüm de iki kısımdır: yukarıda «büyük tümsek», aşağıda asıl mide ve bunun alt ucunda «küçük tümsek» bulunur. Yatay bölüm küçük tümsekten başlar, mi- | de kapısı ile onikiparmak bağırsağından ayrılır. Midenin iki yüzü vardır: ön ve arka yüz. Her iki yüz sağda «küçük kıvrım», solda «büyük kıvrım» ile birbirine bitişir. Mideyi yemekborusuna bağlayan deliğe «mideağzı» denir. Midenin şekli insandan I insana değişir. Yapısı dört katlıdır: seröz | zar, mide kası (çok güçlü), mukoza-altı ve mukoza. Mide, üst karın bölgesinde derinin hemen altında bulunur; sağında karaciğer, I solunda dalak, üstünde diyafram, altında enine kalınbağırsak, arkasında pankreas vardır. Pankreas ile mideyi birbirinden iç organ askısı arka boşluğu ayırır.

• Midenin dokusal yapısı. Mideyi meydana getiren kas gömlek, 1-2 mm kalınlığında-1 dır ve iki temel kas tabakasından oluşur. I Dış tabaka uzunlamasına kas tellerinden, içi tabaka ise dairesel kas tellerinden meydana! gelir. Bu iki tabaka bağırsakta olduğu kadar düzenli değildir. Bir mukoza-altı tabaka, I kas tabakasını mukoza*dan ayırır. Mukozanın yüzeyi, silindirimsi ve çanaksı hücreler-1 den bir epitelyum ile kaplıdır. Epitelyumun I üzerindeki çanaksı çukurcukların dibinde I salgı bezleri bulunur; salgı bezleri midenin | çeşitli kısımlarında değişik tiptedir: midenin yukarıdaki dörtte üç kısmında dip bezleri çoktur; mide kapısı bezleri ise, mide! kapısı bölgesinde çoktur ve küçük kıvrım-! dan yukarıda da az veya çok bulunur. (Mide ülserleri sadece mide kapısının mukoza! bölgesinde görülür.) Bezlerin çevresinde bir koryon (damar ve bağ dokusu ağı) yer! alır. Mukozanın derin kısmında mukoza kas tabakası bulunur (karmaşık kas telleri). Mide bezleri mukus, pepsin ve kloridrik asit salgılar.

Midenin besinler üstündeki etkisi iki türlüdür: mekanik sindirim (besinleri çalkalayarak karıştırmak); kimyasal sindirim. Kimyasal sindirimi, kloridrik asidin yardımıyle albüminleri parçalayan pepsin mayası sağlar. Mukus, midenin kendi kendini sindirmesini önler ve mide mukozasını korur.

Etçil hayvanlarda mide, obruk armut biçimindedir. Mukozasında düzenli ve dalgalı birçok kıvrım vardır, tüm yüzeyinde mide suyu salgılanır. Mide ağzı huni biçiminde geniştir; bu durum, besinlerin geri gelmesini kolaylaştırır. Geviş getirenlerde mide oldukça büyük ve dört bölüm halindedir: işkembe, börkenek, kırkbayır, şirden; midenin dört bölümlü oluşu besinlerin ikinci kere çiğnenmesini sağlar (geviş getirme); işkembe tek başına karın boşluğunun dörtte üçünü doldurur. Kuşlarda mide üç kısımdır: kursak, bezli mide, katı. Yemek borusuna bitişik şişkin bir torba olan kursak’ta yiyecekler az çok uzun bir süre kalır; bezli mide, mide suyunu salgılar; katı, yiyecekleri öğütür.

Diğer hayvanların çoğunda da besinlerin biriktirildiği bir veya birkaç sindirim kesesi vardır. Seyrek fakat çok yiyen hayvan türlerinde keselerin sayısı ve oylumu artar. (Sülük ayda bir defa yemekle yetinebilir, ama bir yiyişte kendi ağırlığının sekiz katı kan emer; sülüğün yirmi iki «mide»si vardır.) Mide, öğütücü veya emici de olabilir (öğütücü: rotatorların ağzı, kuşların katisı; emici: örümceklerin kursağı).

Advertisement

Yorum yazın