Niels Henrik Abel

Niels Henrik Abel kimdir , Niels Henrik Abel hayatı hakkında bilgiler
Norveçli matematikçi (Finnöy Adası 1802-Arendal 1829). Modern matematiği geliştirme konusunda büyük çabaları olan Abel, Oslo Katedral Okulu’nda öğrenim görürken tanıştığı genç bir öğretmenden matematik sevgisini aldı. 1821’de Oslo Üniversitesi’ne başladığında “beşli cebir denklemlerinin çözülmesi” için kesin bir yol bulacağına inanıyordu. Bu konudaki çalışmalarını ilerletmek için Danimarka ve Almanya’ya gitti. Çalışmalarını bölümler halinde yayınladı, ama asıl amacı Fransız Akademisi’ne kabul edilmekti. Cebir fonksiyonları, eliptik fonksiyonlar, yüksek basamak transandantları, ve belirli integraller üzerine yaptığı büyük araştırmasını Instute French’e sundu (1826), umduğu ilgi ve kabulü göremedi. Parası bittiği ve aldığı borçları ödeyemeyecek duruma düştüğü için Norveç’e döndü. Özel dersler vererek ve üniversiteden bağlanan küçük bir aylıkla yaşamını ve çalışmalarını sürdürmeye başladı. Abelyen de denilen Abel denklemi, Abel fonksiyonu, Abel integral! ve Abel grubu adlı çalışmalarını tamamladı. Bu arada tutulduğu akciğer tüberkülozu giderek ağırlaştı. Abel’in “Eliptik fonksiyonlar” teoremini K.G.J. Jakobı geliştirerek yayınlayınca tüm dikkatler yeniden Abel’e yöneldi. Ne yazık ki Abel bunun onurunu taşımadan öldü. Ölümünden bir yıl sonra Instute French büyük ödülünü K.G.J. Jaikobi ile birlikte Abel’e verdi. Genel cebir denklemlerinin derecesi dördü aştığı zaman cebir yoluyla çözülemiyeceğini kanıtlayan Abel, ayrıca eliptik fonksiyonların toplam teoremi ve “Abel denklemi” adıyla anılan yeni bir denklem sınıfının da bulucusudur. Çalışmalarının tümü ölümünden on yıl sonra yayınlandı. Abel’s Works.

Advertisement

Yorum yazın