Roma Cumhuriyeti

ROMA cumhuriyeti (BİRİNCİ), Direktuvar temsilcileri tarafından İtalya’da kurulan kardeş cumhuriyetlerden birine verilen ad (15 şubat – 27 kasım 1798; 14 aralık 1798 – 29 eylül 1799). Fransız elçisi Joseph Bonaparte’m maiyetinden general Duphot’-nun Roma’da öldürülmesinden sonra (28 aralık 1797) general Berthier’nin ordusu Roma’yı işgal etti; İtalyan jakobenleri tarafından cumhuriyet ilân edildi uo şuoat 1798) ve Direktuvarın sivil komiserleri Dau-nou ve Monge tarafından teşkilâtlandırıldı. Komiserler, papa Pius VI’yı Siena’ya sürdüler ve Merlin de Douai’nin hazırladığı anayasayı yayımladılar. Bu anayasa bir senato, bir yasa meclisi, konsüllükler kuruyor, ama hükümetin kararlarını Fransa temsilcisi generalin onaylamasına bırakıyordu. Massena’nın baskısı altında çok sıkı kontrol edilen Romalılar, AvusturyalI general Mack kumandasındaki Napolilileri sevinçle karşıladılar. Napolililer I. Roma cumhuriyetine son verdiler (27 kasım 1798). Bir süre için Championnet tarafından yeniden kurulan (24 aralık) Roma cumhuriyeti, Napolililerin dönüşüyle kesinlikle ortadan kalktı (29 eylül 1799). [L]

ROMA cumhuriyeti (İKİNCİ), Mazzini ve taraftarlarının Roma’da kurdukları (9 şubat – 4 temmuz 1849) rejime verilen ad. Papa Pius IX’un İtalyan devrimini açıkça desteklemeyi reddetmesi, hükümet başkanı kont Pellegrino Rossi’nin öldürülmesi (15 kasım 1848) ve bunun sonucunda çıkan ayaklanma ile papanın Gaeta’ya kaçması (27-28 kasım gecesi), Roma parlamentosunun toplanmasına yol açtı. Parlamento geçici bir hükümet kurdu, kurucu bir meclis topladı (5 şubat 1858), papanın düşürüldüğünü ve cumhuriyetin kurulduğunu ilân etti (9 şubat 1849). Demokratların yönettiği ve başına Mazzini’nin geçtiği (geçici hükümetin yerini 29 martta Mazzini, Saffi ve Armelini triumvirliğinin alması) cumhuriyet ve ordu kısa süre içinde teşkilâtlandı. Garibaldi’nin kumandasına verilen orduya yarımadanın her tarafından gelen İtalyan gönüllüleri katıldı. Ama valiliklerin denetimini AvusturyalIlara kaptıran Roma cumhuriyetçileri, bir ay savaştan sonra, kilise devletlerinin bağımsızlığının korunmasını isteyen fransız kamuoyunu hoşnut etmek için Louis-Napoléon Bonaparte tarafından gönderilen Oudinot kumandasında Fransızlara yenildiler: Roma surları önündeki ilk yenilgiden (30 nisan) ve 30 mayısta Ferdinand de Lesseps ile Mazzini arasında bir antlaşma imzalanmasından (1 haziranda bozuldu) sonra, Oudinot 30 000 kişiyle Ro-ma’yı kuşattı (4 haziran – 2 temmuz), işgal etti ve Papalık hükümetini yeniden kurdu (4 temmuz), fL]

Advertisement

Yorum yazın