Roma İmparatorluğu Şehir yönetimi

Roma İmparatorluğu Şehir yönetimi

Roma imparatorluğunda şehir yönetiminden curator* adı verilen görevliler sorumluydu. Curator’ların önceleri geçici olan görevleri, Augustus devrinden itibaren san-sör görevlerinin de eklenmesiyle sürekli oldu. Curator’lar bu görevleri yürütücü kurullar çerçevesi içinde topluca yaparlardı. Bazıları kamu mallarının yönetiminden sorumluydu: Augustus devri sonlarında kamu binalarının bakımını ve yapımını sağlamak için kurulan iki curatores aedium sacrarum ve operum locorumque publico-rum (kutsal yapıların curator’ları ve kamuya ait yerlerin curator’lan) ve kamu topraklarının şahısları tarafından gasbedilmesini önlemek için kurulan beş curator es lo-corum publicorum judicandorum (Claudius bu curator’lan kaldırdı.) öbürleri şehir yönetimiyle ve özellikle Ro-ma’nın besin ve su bakımından desteklenmesiyle görevliydi. Bunlar M.S. I.yy. başında görevleri erzak sorumlusuna verilen curatores frumenti’ler (önce 2, sonra M.ö. 18’de dört curator) ile M.S. IV. yy.a kadar görevlerine devam eden curatores aqua-rum’lardı (su curator’lan). Su baskınlany-le mücadele Vespasianus’un (M.S. 73-74) beş curatores alvei Tiberis et riparum et Cloacarum’ıı (Tiberis’in kıyı ve lağım cu-rator’ları) tarafından yapıldı.

Roma’nm genel yönetimini Hadrianus’un on dört curatores regionum’u (bölge cu-rator’lan) sağlıyordu. Curator’lar, Hadri-anus devrinde, hayat seviyeleri düşük a-zatlı köleler arasından seçilirdi; Aurelius Antonius Severus Alexander devrinden sonra konsüller arasından seçilmeğe başlandı ve curatores urbis (şehir cuıator’lan) unvanını alaıak şehrin valilik meclisini meydana getirdi, öte yandan M.ö. 20’den sonra Augustus karayolları hizmetlerini curatores v/arwm’lara (yol curator’ları) gördürmeğe başladı. Il.yy. başında Trajanus, curatores viarum’ları besin Kurumlarını denetlemekle görevlendirdi. Bundan başka, özel durumlarda curator’lara geçici bir görev de verilirdi. Meselâ Titus, Vezüv’ün lav püskürtmesi sonunda yıkılan şehirlerin (M.S. 79) yeniden yapılması için iki curatores restituendae campaniae’yi (Campania’nın imarıyle görevli curator’lar) görevlendirmiştir. Curatores civitatis veya rei-publicae (doğuda logistai) [site veya şehir curator’u] özel bir evrim geçirdi. Domi-tianus veya Trajanus tarafından kurulan bu curator’luklar, İktisadî bakımdan kötü durumdaki belediye yönetim kurullarında merkezî idareyi temsil ederdi. M.S. Il.yy. m sonunda imparatorluğun bütün siteleri, site’nin mallarını yöneten ve bayındırlık işlerini yürüten bir curator’un yönetimine bırakılmıştı. 235-476 Devri Roma imparatorluğunda ise evrim tamamlandı ve curator civitatis, şehir halkı tarafından seçilen belediye yüksek görevlisi haline geldi; bu curator’un görevi, belediye mallarını yönetmek ve devlet vergilerinin ö-denmesini sağlamaktı.

Advertisement

Yorum yazın