Tükürük Bezi Nedir

Tükürük Bezi Nedir

tükürük bezi, omurgalılarda ağız boşluğunda yiyecekleri nemlendirip yumuşatan ve içerdiği amilaz adlı sindirim enzimiyle karbonhidratların sindirilmesinde rol oynayan tükürüğü salgılayan organların ortak adı.

Tükürük bezleri salgıladıkları tükürüğün bileşimine göre seröz, mukoz ve karışık olmak üzere üçe ayrılır. Seröz tükürük daha sıvı ve sedefimsidir; su, proteinler ve sindirim enzimleri içerir. Mukoz tükürükte ise’ başlıca işlevi sıvıyı kayganlaştırmak olan müsin adlı koyu, berrak sümüksü madde bulunur. Salgıbezlerindeki hücreler bu maddelerden birini ya da her ikisini birden salgılayacak biçimde farklılaşmıştır. Salgı işlevi istençsiz olarak sinir sistemi tarafından denetlenir; genellikle ateş, sıvı kaybı, stres ve sıkıntı gibi durumlarda azalır. Yiyeceğin varlığı, kokusu ya da düşüncesi ve özellikle ekşi yiyeceklerin etkisiyle tükürük salgısı artar. Aynca, mide ve incebağır-sağın üst bölümünden kaynaklanan reflekslerle de tükürük yapımı ve salgılanması uyarılır; örneğin, sindirim kanalını çok örseleyen besinler yutulduğunda ya da bulantı olduğu zaman kusmadan hemen önce tükürük salgılanır.
Dil, damak, dudaklar ve yanaklardaki küçük bezlere ek olarak iyi gelişmiş kanallarla ağıza açılan başka üç çift tükürük bezi vardır. Bunların en büyüğü olan kulakaltı tükürük bezi (parotis) kulakla altçenenin yukarı çıkan kenarı arasında yer alır. Bir bağdoku kapsülüyle çevrili olan bez, yağ dokusu ve yalnız seröz tükürük salgılayan hücreler içerir. Bezin en büyük boşaltıcı kanalı (Stensen kanalı) ağız boşluğunun arka bölümünde ikinci üst azı dişinin yanına açılır. Çenealtı bezi altçene kemiğinin yanında yer alır; salgısını Wharton kanalı aracılığıyla dilin önde ağız tabanıyla birleştiği yere boşaltır. Bir kapsülle çevrili olan bezden öncelikle seröz olmak üzere iki tür tükürük de salgılanır. Dilaltı bezi ağız tabanının çeneye yakın bölgesinde mukozanın altında yer alır. Çevresinde bir kapsül bulunmadığından çevre dokularla kaynaşmıştır. Dilin ağız tabanıyla birleştiği bölgeye açılan çok sayıda boşaltıcı kanalları (Rivinus kanalları) vardır. Bunların birkaçı birleşerek çenealtı bezine ya da yakınına açılan Bartholin kanalını oluşturur. Dilaltı bezleri öncelikle mukoz olmak üzere iki tür tükürük salgılar. Ayrıca bak. tükürük.

Advertisement

Yorum yazın