Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği – TÖB-DER

Tüm Öğretmenler Birleşme ve Dayanışma Derneği (TÖB-DER), Türkiye Öğretmenler Sendikası’nın (TÖS) kapanmasından sonra kurulan (1971) öğretmen örgütü.

1971’de anayasada yapılan değişiklikle kamu personelinin sendika kurma hakkının geri alınmasından sonra, daha önce TÖS üyesi olan öğretmenler 3 Eylül 1971’de Türkiye Öğretmenler Birliği’ni (TÖB) kurdular. Örgütün kurucu genel başkanlığına Haydar Orhan getirildi. Ama Dernekler Kanunu’nda yapılan değişiklikle derneklerin adlarında “Türkiye” sözcüğünü kullan-malan bakanlar kurulunun iznine bağlanınca, örgütün adı TÖB-DER olarak değiştirildi (1972). Ali Bozkurt’un genel başkanlığa getirildiği 5 Temmuz 1972’deki I. Genel Kurul’dan sonra TÖB-DER çalışmalarını hızlandırarak ülke çapında örgütlendi. 8-10 Temmuz 1974’te toplanan II. Genel Kurul’ da yeniden başkan seçilen Ali Bozkurt, bir süre sonra görevini Cemil Çakır’a bıraktı. 1975’te örgüte daha önce kurulmuş olan İlkokul Öğretmenleri Derneği de katıldı.

Anatüzüğünde amacını, “Atatürk devrimleri, İnsan Haklan Evrensel Beyannamesi ile anayasamızın milli, demokratik, laik ve sosyal hukuk devleti kapsamı içinde üyelerinin tüm ekonomik, demokratik, sosyal ve özlük haklannı koruyup geliştirerek birleşmelerini ve dayanışmalarını sağlamak” biçiminde açıklayan TÖB-DER, öğretmenlerin özlük haklarını korumanın yanı sıra “Faşizmi ve Pahalılığı Protesto” mitingleri düzenledi.

Gültekin Gazioğlu’nun genel başkan seçildiği III. Genel Kurul’dan (24-26 Temmuz 1976) sonra siyasal etkinliğini artıran TÖB-DER, Devlet Güvenlik Mahkemeleri’nin (DGM) kapatılması ve TCK’nın 141. ve 142. maddelerinin kaldırılması için öteki meslek kuruluşları ve sendikalarla ortak eylemler düzenledi; DİSK’in düzenlediği “Faşizme İhtar” eylemine katıldı. Bu arada arasız okuma yazma ve üniversiteye giriş kursları açan, yapı ve tüketim kooperatifleri kuran TÖB-DER aynı dönemde on beş günlük TÖB-DER Gazetesi’nin yanı sıra Yeni Toplum adlı aylık bir dergiyle bir haber bülteni yayımladı.

Örgütün Uluslararası Öğretmen Sendikalan Federasyonu’na (FİSE) üye olma girişimi bakanlar kurulundan gerekli onayın alınamamasıyla sonuçsuz kaldı. 21-24 Ağustos 1978’de toplanan IV. Genel Kurul’da Gültekin Gazioğlu yeniden genel başkanlığa seçildi. Bu dönemde TÖB-DER grevli, toplu sözleşmeli sendikal hakların elde edilmesi yolunda öteki memur kuruluşlarıyla dayanışma içinde oldu.
DİSK’in onur üyeliğine de seçilen TÖB-DER, bir üyesinin Bursa’da öldürülmesini protesto etmek için 2 Ekim 1979’da “Genel Yas” eylemi, Kahramanmaraş Olayları’nın birinci yıldönümünde (Aralık 1979) ise bütün üyelerinin katıldığı bir günlük öğretmen boykotu düzenledi. Bu ve öteki eylemler nedeniyle yöneticilerle örgüt hakkında birçok dava açıldı. TÖB-DER 12 Eylül 1980’den sonra kapatıldı ve yöneticileri tutuklandı. Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı 3 No’lu Askeri Mahkemesi’nde TCK’nın 141. ve 142. maddelerini ihlal etmekle suçlanan örgüt yöneticileri çeşitli hapis cezalarına çarptırıldılar. Bu davanın hazırlık aşamasında sorgulan yapılamayan bazı yöneticiler ise daha sonra aynı suçtan Ankara 2. Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanarak aklandılar.

Advertisement

Yorum yazın