Tümülüs Nedir

Tümülüs Nedir

tümülüs, bir mezar odasının üstüne taş ve toprak yığılarak oluşturulan yapay tepecik. Doğu Türkçesinde “kale” anlamına gelen kurgan sözcüğü de bugün Türkçede, Urallar’dan Kafkaslara kadar uzanan bölgedeki yığma mezar tepelerini tanımlamak için kullanılır.

Tümülüsler dünyanın çeşitli bölgellerinde, özellikle toprağın zor kazıldığı ya da hayvanların cesedi topraktan çıkarabileceği yerlerde hâlâ kullanılmaktadır.

Avrupa’nın batısında ve Britanya Adalarındaki tümülüsler Neolitik Çağ ve İlk Tunç Çağından kalmadır. Neolitik Çağda İngiltere’de uzun kurganlar yaygındı. Buna karşılık dairesel yapılar İlk Tunç Çağının belirgin özelliğidir. Tümülüslerin bazı bölgesel türleri şunlardır: Boynuz, çift boynuz ya da pençe biçimli (İrlanda’daki Donegal ya da Sligo’da olduğu gibi ön avlu çevresinde boynuz biçimli kavis yapan yığıntıların bulunduğu) tümülüsler; uzun, çoğu kez armut biçimli ve bir ucu yüksek tümülüsler; İskoçya’daki gibi halka biçimli tümülüsler; lahit biçimli tümülüsler; kama biçimli Paris lahitleri olarak da bilinen ve daha çok Fransa’nın kuzeyinde ve Cornwall’da rastlanan tümülüsler ve topuk biçimli ve odalı tümülüslerdir.

Batı Anadolu’da antik Sardes kenti yıkıntıları yakınında bugün Bintepeler diye anılan yerdeki Lydia kraliyet nekropolü 100 kadar koni biçimli tümülüsü içerir. Trakya’da, birçoğunda henüz kazı yapılmamış pek çok tümülüs vardır. Orta Anadolu’da Polath yakınındaki Gordion kenti yıkıntıları yanında da 80 tane tümülüs bulunur. Bunların en büyüğünün Frig kralı Midas’a ait olduğu sanılır.

Kuzey Amerika’da tümülüsler IÖ 1000’ den İS 700’e değin doğudaki Yerli kültürlerinin belirgin özelliği olmuştur. Ohio ve Mississippi vadilerinde rastlanan görkemli biçimde tasarlanmış çok sayıdaki tümülüs büyük bir koniyi ya da (bazen tepesi kesik) bir piramiti andırır. Mississippi Irmağının yukarı kesiminde ve Büyük Göller dolayında bulunan daha sonraki dönem tümülüs örneklerinden bir bölümü hayvan biçiminde ya da daha başka biçimlerdedir.

Advertisement

Etiketler:

Yorum yazın