Turbofan Motor Nedir

Turbofan Motor Nedir
türbofan motor, günümüzde en yaygın kullanılan jet motoru türü. Türbofan motor temel olarak sıkıştırıcısının önünde bir fan bulunan bir turbojet motor türüdür. Fanın çapı sıkıştırıcının giriş ağzının çapından daha büyük olduğundan, hava alığından giren havanın bir bölümü sıkıştırıcıya girerek türbojet motorunkine benzer bir süreç izler, “baypas hava” denen öbür bölümü de sıkıştırıcıdan, yanma odasından ve türbinin çevresinden aktıktan sonra ya tek başına “soğuk jet” olarak ya da lüleden çıkan “sıcak jet”le karıştırılarak dışarı püskürtülür. Baypas sistemi kullanılarak yakıt tüketimi artırılmadan elde edilen tepki çoğaltılabilir. Türbofan motorun ön kısmındaki fan, türbinin bir ya da birkaç kademesi tarafından döndürülür. Fanın büyüklüğü baypas oranına (sıkıştırıcıya giren havanın [primer hava] baypas edilen havaya oranı) bağlı olarak ayarlanır.

Oldukça ekonomik ve güçlü olması nedeniyle özellikle 1960’lann sonlarından itibaren çok sayıda sivil ve askeri uçak türbofan motorla donatılmaya başlamıştır.
türbojet motor, hava alığı (havanın motordan içeri girdiği bölüm), sıkıştırıcı, yanma odası, türbin ve lüle olmak üzere beş ana bölümden oluşan jet motoru türü. Bazı türbojet motorlarda türbin ile lüle arasında bir artyanma odası bulunur.

Hava alığı tarafından sıkıştırıcıya (genellikle birden fazla kademeli) gönderilen hava burada sıkıştırılarak yanma odasına iletilir. Hava, yanma odasında yakıt püskürtülerek sabit basınçta yakılır. Yanma sonucu oluşan ve sıcaklığı 700°C’ye kadar çıkabilen gazlar sıkıştıncıya güç sağlayan türbinden (genellikle çok kademeli) geçirildikten sonra bir lüle aracılığıyla hızla dışan püskürtülür ve böylece gerekli tepki kuvveti elde edilir. Türbinden çıkan gazların lüleden dışarı atılmadan önce bir artyanma odasından geçirilerek yeniden yakıldığı artyanmalı türbojet motorlanyla elde edilen tepki kuvveti normal türbojet motorlardakinden yaklaşık iki kat daha fazladır. Ama artyanma odasının bulunması durumunda, boğaz kesitinin genişliği değiştirilebilen otomatik bir lüle kullanma zorunluluğu da doğduğundan ve artyanma odasında sıcaklığın 2.200°C’ye kadar çıkması nedeniyle bu odanın yapımında özel malzeme kullanılması gerektiğinden, artyanmalı türbojet motorlar daha pahalıdır. Aynca bu motorlann yakıt tüketimi de normal türbojet motorlara göre çok daha fazladır.

Türbojet motorlu ilk uçak olan “Heinkel He 178” 1939’da Almanya’da denendi. Bundan birkaç yıl önce Ingiltere’de Sir Frank Whittle da bu tür bir motor geliştirmişti, ama bu ülkede türbojet motorlu uçaklar ancak 1941’de uçuşa başladı. Bu başanlı denemelerden sonra ABD, Fransa, Almanya ve İngiltere gibi ülkelerde yeni türbojet motorlar ve bu motorlarla çalışan uçaklar geliştirildi. Ama 1960’larda türbofan motorun(*) geliştirilmesiyle birlikte türbojet motor daha az kullanılır oldu.

1960’lann sonlannda geliştirilen ve türbojet motor ile ramjet motorun(*) birleştirilmesinden oluşan türboramjet motor da yalnızca birkaç uçakta deneme amacıyla kullanıldıktan sonra ortadan kalktı. Ayrıca bak. jet motoru.

Advertisement

Etiketler:

Yorum yazın