Türdeş Topluluk Nedir – Popülasyon Nedir

Türdeş Topluluk Nedir – Popülasyon Nedir
türdeş topluluk, popülasyon olarak da bilinir, biyolojide, bir türün belirli bir çevre içinde yaşayan bireyleri. Türdeş toplulukların incelenmesi, sınırlandırılmış bir çevreden seçilen bitki ya da hayvan türünün sayı ve öbür karakteristikler bakımından izlenmesini, sayılarında ortaya çıkan dalgalanmalar gibi bu canlılarla ilgili çeşitli değişimlerin nedenleriyle birlikte belirlenmesini içerir. Bu çalışmalar doğal sınırların belirsizliği, doğrudan gözlemin genellikle güç oluşu, sayısal değişikliklere ilişkin çıkarırıları destekleyecek kanıtların yetersizliği ve bu değişikliklerin birçok etkene bağlı olması gibi nedenlerden ötürü büyük zorluklar taşır. Örneğin bir kuş türünün sayısındaki azalma, besin kaynaklarının kıtlaşmasına, yırtıcı hayvanların çoğalmasına, iklim değişikliklerine ya da bu ve başka nedenler arasındaki karşılıklı etkileşimlere bağlı olabilir.

Biyologlar türdeş topluluğun büyüklüğünü ve gösterdiği değişimleri saptarken tam sayım yöntemini kullanabilirler. Bu yöntem bitki türleri ve gündüzleri etkinlik gösteren hayvanlar için uygundur. Topluluğun tümü sayılamıyorsa yakalanıp işaretlenen örnek bireylerin sonradan yeniden yakalananlarla karşılaştırılması gerekebilir. Balık ve kuş türlerinde sayısal belirlemeler ve üreme eğrilerinin çıkarılması için genellikle çok küçük bir örnek alandaki tüm topluluk bireyleri yakalanır ya da öldürülür. Doğal olarak bu alan topluluğun genelini etkilemeyecek biçimde seçilir. Türdeş topluluk incelemelerinin çoğu insan varlığının bir ölçüde değişikliğe uğrattığı koşullar altında yapılır. Türdeş toplulukların büyüklüğü, çoğu kez doğum ve ölüm oranları arasındaki denge korunduğu için önemli dalgalanmalar göstermez. Bu dengenin bozulması birey sayısında aşın artışa ya da soy tükenmesine doğru gelişen bir dönemi başlatır. Ama her iki eğilim de türdeş topluluklarda oldukça seyrek olarak ortaya çıkar. Dengeli gelişme oranlarının sürekliliğini sağlayan etkenler büyük ölçüde türdeş topluluğun yoğunluğu ile bu topluluğun yaşadığı bölgenin barındırabileceği canlı varlığı arasındaki ilişkiye bağlı sayılmaktadır. Bu karşılıklı etkileşim nedeniyle topluluğun genişleme ya da küçülme dönemlerini ters yöndeki değişme dönemleri izler.

Kalıtımın ya da doğal seçmenin bir sonucu olarak doğum oranının düzenlenmesi türdeş topluluğun aynı yoğunlukta kalmasına yol açar. Türlerin çoğunda üreme oranları ve erişkinlerde üremenin başlama oranı türdeş topluluğun içinde bulunduğu yoğunluk ve çevre koşullarıyla yakından ilişkilidir. Örneğin kuşlar besin kıtlaştığında daha geç eşeysel olgunluğa erişir, daha az ama daha iri yumurta yaparlar. Koşullar düzeldiğinde yumurtaların boyutları küçülüp sayıları artabilir. Memeliler de kötü çevre koşulları karşısında daha geç olgunlaşabilir ve bir batında daha az ya da daha küçük yavrular doğurabilirler. Balıkların çoğu eşeysel olgunluğa yaştan çok uzunluklarına göre eriştiklerinden besin yetersizliği büyümelerini geciktirir ve döktükleri yumurta sayısını azaltabilir. Benzer gelişmeler böceklerde de ortaya çıkar. Sınırlı bir alandaki her türdeş topluluğun doğum oranındaki artış birey başına düşen besin miktarının azalmasına, bu da ya bölgenin dışına doğru genişlemeye ya da ölümlerde eşdeğer bir artışa yol açar. Dönemsel çevrimler de topluluğun yoğunluğunda dalgalanmalar yaratır. Bu durum özellikle yılda bir kez ve belli bir mevsimde üreyen ya da yalnız bir yıl yaşayan türlerde görülür.

Türdeş toplulukların sayısını ve yoğunluğunu genel olarak doğum ve ölüm oranlarının eşitliği dengelemekle birlikte yer değiştirme hareketleri de etkiler. Bunlar bir türün coğrafi dağılımını genişleten yayılma, eşeysel olgunluğa erişen bireylerin bölge içinde yerlerini yeniden belirlemesi, mevsimlere bağlı olarak gerçekleşen düzenli göç çevrimleri ve daha uygun yerlere doğru geri dönüşsüz olarak yapılan yolculuklardır.

Türdeş topluluk biyolojisi bir türün bireyleri arasındaki beslenme ve çifleşmenin yarattığı rekabet ortamı, sürü halinde yaşama davranışı ve işbirliği gibi karşılıklı ilişkileri de inceler. Türler arasındaki ilişkiler av ve avcı, asalak ve konak gibi olumsuz, ortakyaşam gibi olumlu yönde ortaya çıkabilir. Aynı besin kaynakları ve barınma ortamları için rekabet, baskın duruma gelen türün dışında kalan tüm türlerin bölgeden uzaklaşmasıyla sonuçlanabilir. Türdeş toplulukların incelenmesi, insanların da bir parçasını oluşturduğu çevrenin doğal dengesinin anlaşılması ve çevrede yapılan değişikliklerin yol açabileceği beklenmeyen olumsuz sonuçların önlenmesi bakımından büyük önem taşır.

Advertisement

Yorum yazın