Vitaminler Hakkında Herşey

Vitaminler besinlerde bulunan, vücut işlevlerinin yerine getirilmesi için elzem, eksikliği pek çok sağlık sorununa yol açan bileşiklerdir. Vitamin ismi latince vita – hayat kelimesinden köken alır ve tek başına ismi ile bile önemi belirtilmektedir.

Vitaminlerin eksikliği gibi fazlalığı da bazı sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bu sebeple hangi vitaminin hangi besinde bulunduğu, ne kadar tüketilmesi gerektiği, yokluğunun vücut üzerindeki etkileri sağlıklı beslenmek isteyen herkesçe bilinmelidir.

A Vitamini : Yağda eriyen bir vitamindir. Yeterli ve dengeli beslenen, yağ emilimi normal olan bir kişide, gıdalarla yeterli miktarda alındığında vücutta eksikliği görülmez. Görme ve kemik gelişimi üzerinde olumlu etkisi vardır. A vitamini bağışıklık sisteminin direnci için gereklidir. A vitamini bağışıklık, besinlerin hücreler tarafından alınabilmesi, antikor oluşumu ve bakterilerin vücuttan atılması etkinliklerinde rol alır. Bu yüzden A vitamini enfeksiyon önleyen vitamin olarak bilinir. A vitamini yetersizliğine bağlı gece körlüğü eski çağlardan beri bilinmektedir. A vitamini yetersizliği sindirim organlarında da etkisini göstermektedir. Mide ve bağırsaksakları örten mukozalardaki zayıflama, ülserlerin ve emilme bozukluklarının görülmesindeki etmenlerden biri sayılmaktadır. Epitel dokunun görevini yeterince yapamaması sonucu vücuda enfeksiyonların girişi kolaylaşmaktadır. A vitaminini yeterince almayan bir insan enfeksiyonlara açık hale gelmektedir. Kaynakları balık, yumurta, karaciğer, süt ve süt yağı, havuç, peynir, kayısı, kavun şeftali, ıspanak ve brokolidir.

D Vitamini: Kalsiyumun bağırsaklardan emilimi için gereklidir. Güneş ışınları ile D vitamini vücut tarafından yapılabilmektedir. Vücut tarafından üretilebilmesi için karaciğer ve böbrek fonksiyonlarının düzgün olması gerekmektedir. Vitamin D yetersizliği ile ilgili belirtiler iskelet sisteminde görülür. Eksikliği nedeniyle en sık görülen hastalıklar raşitizm ve kemik yumuşamasıdır. D vitamini balık yağı ve güneş ışığında bulunur.

E Vitamini: tüm vücut dokularında yeralmasına karşın etkinliğini gösterebilmesi için yağ tüketmek ve safra salgısının normal olması gerekmektedir. en önemli özelliği antioksidan olmasıdır. Antioksidan özelliği nedeni ile alınan maddelerin vücuda zararlı hale gelmesini engeller ve ayrıca sinir sistemi ile üreme sistemi için fayda sağlar. Besinlerde yeterince E vitamini bulunduğundan E vitamini eksikliği görülmesi sık rastlanılan bir durum değildir. Tahıllar, kuru baklagiller, yağlı tohumlar ve yeşil yapraklı bitkiler bol miktarda E vitamini içerir.

K Vitamini: Kanın pıhtılaşmasını sağlayan maddelerin etkinliğini sağlamaktadır. Kuru baklagil, balık, yeşil yapraklı sebzeler, et ve sütte bol miktarda bulunmasına karşın vücut tüm K vitaminini işleyemez. İşlenemeyen K vitamini dışkı ile atılmaktadır. Doğum, ameliyat, yaralanma gibi şiddetli kanamalar, yüksek doz antibiyotik kullanımı, safra üretiminin olmaması K vitamini eksikliğine neden olmaktadır.

Yukarıda sayılan A, D, E ve K vitaminleri yağda erirler. Yüksek miktarda tüketildiğinde zehirlenmelere neden olabildiklerinden fazla tüketilmemeleri gerekmektedir.

C Vitamini : En çabuk kaybolan dayanıksız bir vitamindir. Suda eriyebildiğinden, soyma, kesme ve yıkama esnasında besinlerden kolaylıkla eksilebilmektedir. Bağırsalar tarafından emilir ve fazlası idrarla atılır. Kılcal damarların dayanıklılığı için oldukça önemlidir. Yetersizliğinde kanı taşıyan damarlar güçsüzleşmekte ve küçük etkilerle bile kanamalar görülebilmektedir. Enfeksiyonlara karşı koruma sağlarç Ayrıca vücudun demir ve bakır minerallerinden faydalanması için gerekir. İştahsızlık, kronik yorgunluk, yara iyileşmelerinin gecikmesinin sorumlusu C vitamini eksikliği olabilir. Aşırı derecede yetersizlik başladığında hücre gelişimi etkilenmekte, kansızlık, iltihaplı hastalıklar, diş eti ve diş problemleri, eklem rahatsızlıkları, yüksek ateş ve kemik sorunları görülmektedir. C vitaminin en çok bulunduğu besinler turunçgiller, maydanoz, şeftali, yeşil biber ve çilektir.

B1 Vitamini – Tiamin enerji üretimi için kullanılan B1 vitamini, karbonhidratların vücut tarafından işlenmesini sağlar. Yetersizliğinde sinir, sindirim sistemleri bozulur ve beriberi denilen hastalığa yol açar. Yorgunluk, iştahsızlık ve mide-bağırsak bozukluklarına yol açabilir. Baklagiller, tahıllar, fındık, fıstık, ceviz ve karaciğer en çok bulunan besinlerdir.

B2 Vitamini – Riboflavin Besinlerle alınan yağ, protein ve karbonhidratların vücut tarafından emilmesine yardımcı olur. Cilt hastalıkları, dudak ve göz kenarı yaraları, görme sorunları ve sinir sistemi bozukluklarının kökeni eksikliği olabilir. Eksik alındığında vücut mikroorganizmalarla savaşan antikorları üretmekte yetersiz kalır. En çok bulunduğu kaynaklar Baklagiller, tahıllar, süt ve ürünleri, karaciğer ve yumurta>/i>dır.

B3 Vitamini – Niasin Günlük gereksinim miktarı 10 ila 15 miligram olan B3 vitamini demir, kükürtün işlenmesi için gereklidir. Yağ asitlerinin kana aktarımını da denetleyen niasinin eksikliği pellegra denilen döküntülü cilt hastalığı, fazlalığı ise karaciğer sorunları ve kanın ürik asit değerlerinin yükselmesine neden olur. Sakatatlar, tahıllar ve ceviz fındık gibi kuruyemişler niasin açısından zengindir.

b6 Vitamini – Pyridoxine Vücuttaki görevi aminoasitlerin üretilmesidir. Sakatatlar, tavuk eti ve yumurta, soya, tahıllar, kuruyemişler, patates, muz ve somon balığında sıkça bulunur. Eksikliği anemi ve deri hastalıklarına fazlalığı sinir sistemi bozukluğuna nedendir.

B12 Vitamini – Kobalamin Kan ve kemik iliği yapımı için büyük önem taşımaktadır. Eksikliğinde kol ve bacaklarda hissizlik, kramp ve kasılmalar, halsizlik ve baş ağrıları ile anemi görülmektedir. Beyaz ve kırmızı et, süt ürünleri, deniz ürünleri en çok bulunduğu besinlerdir.

BC Vitamini – Folik Asit Günlük gereksinimi 300 mikrogramdır. Aminoasit ve nükleik aist yapımında kullanılır. Özellikle hamilelik döneminde en gerekli vitaminlerdendir. Yetersizliği gelişme geriliği ve anemiye neden olur. En çok karaciğer, baklagiller, yumurta sarısı, yeşil yapraklı sebzeler, antep fıstığı başta olmak üzere kuruyemişler ve portakalda bulunur.

Advertisement

Etiketler: , , , , , , , , ,

Yorum yazın